Abdullah Ensar UZUN, Emin KURTULUŞ
Humanistic Perspective - 2026;8(1):52-74
Bu araştırma, İstanbul il merkezindeki bir devlet lisesinde öğrenim gören 310 ergen (95 kız, %30,6; 215 erkek, %69,4; yaş aralığı 13-17, M = 15,32) üzerinde yürütülmüştür. Araştırmanın amacı, ergenlerde olumlu değerlendirilme korkusu, umut düzeyleri ve kariyer kaygısı arasındaki ilişkileri incelemektir. Veriler, Olumlu Değerlendirilme Korkusu Ölçeği, Lise Öğrencileri için Kariyer Kaygısı Ölçeği ve Çocuklarda Umut Ölçeği ile toplanmış; demografik bilgiler Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla elde edilmiştir. Pearson korelasyon analizleri, olumlu değerlendirilme korkusunun kariyer kaygısı ile pozitif yönde anlamlı bir ilişki gösterdiğini (r = .29, p < .01), umut ile negatif yönde ilişkili olduğunu (r = -.25, p < .01) ve umudun kariyer kaygısı ile orta düzeyde negatif yönde ilişkili olduğunu (r = -.32, p < .01) ortaya koymuştur. Regresyon analizleri, olumlu değerlendirilme korkusunun kariyer kaygısını (beta = .29, p < .001) ve umudu (beta = -.25, p < .001) anlamlı biçimde yordadığını; umudun ise kariyer kaygısını anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir (beta = -.32, p < .001). Aracılık analizi, regresyon temelli bootstrapping yöntemiyle (10.000 örnekleme, PROCESS Macro, Model 4) gerçekleştirilmiştir. Bulgular, olumlu değerlendirilme korkusunun kariyer kaygısı üzerindeki etkisinde umudun kısmi aracılık rolü üstlendiğini göstermiştir (bootstrap katsayısı = .125, %95 GA [.05, .22]; F(2, 307) = 26.762, p < .001, R² = .15). Sonuçlar, olumlu değerlendirilme korkusunun ergenlerde kariyer kaygısını artırdığını; ancak umudun bu ilişkide koruyucu bir faktör olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Bulgular mevcut literatürle karşılaştırılarak tartışılmış ve ergenlere yönelik psikolojik destek programlarına ilişkin öneriler sunulmuştur.
