Selim UYLAS, Zeynep DEMİRTAŞ
Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi - 2026;8(2):157-164
Günümüzde teknolojinin hızlı gelişimi ve akıllı cihazların yaygınlaşması, ergenlerin dijital ortamlarla daha yoğun etkileşim kurmasına ve dijital bağımlılık riskinin artmasına neden olmuştur. Bu durum, gençlerin psikolojik ve duygusal gelişimini de etkileyebilmektedir. Bu araştırma, lise öğrencilerinde dijital bağımlılık ile anti-mattering (bireyin kendisini değersiz ve önemsiz hissetmesi) düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca araştırmada, lise öğrencilerinin dijital bağımlılık ve anti-mattering düzeylerinin cinsiyete, algılanan aile gelir durumuna ve algılanan aile tutumuna göre değişip değişmediği de incelenmiştir. Araştırmada değişkenler arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amacıyla nicel yöntemlerden ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırma evrenini, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında üç farklı büyükşehirde kamu okullarında öğrenim gören lise öğrencileri oluşturmuştur. Kolayda örnekleme yöntemiyle gönüllü 472 lise öğrencisi örneklemde yer almıştır. Araştırmaya katılan öğrencilere "Ergenlerde Dijital Bağımlılık" ve "Anti-mattering" ölçekleri uygulanmıştır. Normal dağılım gösterdiği belirlenen verilerin analizi için parametrik testler kullanılmıştır. Araştırma bulguları, lise öğrencilerinde dijital bağımlılık ile değersizlik hissi arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, anti-mattering düzeylerinin dijital bağımlılığı anlamlı ve pozitif yönde yordadığı belirlenmiştir. Lise öğrencilerinin dijital bağımlılık ve kendini değersiz hissetme düzeylerinin cinsiyet, algılanan aile gelir durumu ve algılanan aile tutumuna göre anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, dijital bağımlılık ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin önemini vurgulamakta ve ergenlerin kendini değersiz hissetme deneyimlerinin dijital davranışları üzerinde etkili olabileceğini göstermektedir. Bulgular, eğitimciler, aileler ve politika yapıcılar için ergenlerin dijital ortamları sağlıklı bir şekilde kullanabilmesi ve psikolojik destek alabilmesi açısından rehber niteliği taşımaktadır.
