ZEYNEP ÖZSARAN, DENİZ YALMAN, SENEM DUBOVA, ÖZLEM AKAGÜNDÜZ, ARİF ARAS, AYFER HAYDAROĞLU
Türk Jinekolojik Onkoloji Dergisi - 2005;8(1):5-13
Amaç: Lokal ileri evre serviks kanseri tanısıyla radyoterapi uygulanan olgularda tedavi sonuçlarının ve bu sonuçları etkileyen prognostik faktörlerin belirlenmesi. Metod: Ocak 1992-Aralık 2001 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı‘nda inopere serviks karsinomu tanısı ile radyoterapi uygulanan 375 olgu retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Sağkalım analizleri Kaplan-Meier yöntemiyle yapılmış, tek değişkenli analizlerde logrank çok değişkenli analizlerde Cox regresyon testi kullanılmıştır. Bulgular: Medyan yaşı 55 (aralık: 28-80) olan olguların 114‘ü (%30.4) premenapozal, 16‘sı (%4.3) perimenapozal ve 234‘ü (%62.4) postmenapozal dönemde tanı almıştır. Evrelere göre dağılım; 26 olgu (%6.9) evre IB2, 51 olgu (%13.6) evre IIA, 202 olgu (%53.9) evre IIB, 25 olgu (%6.7) evre IIIA, 51 olgu (%13.6) evre IIIB ve 20 olgu (%5.3) evre IVA şeklindedir. Olguların %86.1‘i (323 olgu) epidermiod karsinom, %6.9‘u (26 olgu) adenokarsinom histolojisindedir. İkiyüzseksen olguya (%74.7) eksternal radyoterapi ile kombine intrakaviter radyoterapi, 95 olguya (%25.3) yalnız eksternal radyoterapi uygulanmıştır. Yetmiş olguya (%18.7) radyoterapiyle eşzamanlı kemoterapi uygulanmıştır. Takip süresi medyan 37 aydır (aralık 6-145 ay). Genel tedavi başarısızlığı oranı %28 olup %12‘si yalnız lokal-bölgesel nüks, %12.5‘i uzak metastaz %3.5‘i hem lokal-bölgesel nüks hem de uzak metastaz şeklindedir. Beş yıllık genel, lokal nükssüz ve hastalıksız sağkalım oranları sırasıyla %73, %77 ve %63‘tür. Tedavi sonuçlarını etkileyen prognostik faktörlerin değerlendirilmesinde tek değişkenli analizlerde lokal nükssüz sağkalımın 50 yaş altı olgularda (p=0.02) ve yalnız eksternal radyoterapi uygulananlarda (p=0.04); hastalıksız sağkalımın ileri evre (p=0.000), yalnız eksternal radyoterapi uygulanan (p=0.000) ve kemoterapi uygulanmayan (p=0.03) olgularda olumsuz yönde etkilendiği belirlenmiş, aynı değerlendirme genel sağkalım için tekrarlandığında brakiterapi eklenen olgularda sağkalımın arttığı gösterilmiştir (p=0.0006). Çok değişkenli analizlerde lokal kontrol, hastalıksız ve genel sağkalımı etkileyen faktörler değerlendirildiğinde tek prognostik faktörün hastalıksız sağkalımı etkileyen evre (p=0.04) olduğu gösterilmiştir. Yan etki değerlendirmesinde %55.2 oranında akut, %57.3 oranında ise geç toksisite gözlenmiş; derece 4 yan etki ile karşılaşılmamıştır. Sonuç: Lokal ileri evre serviks karsinomlarında radyoterapi ile etkin lokal kontrol sağlanmaktadır. Lokal kontrol ve sağkalımı etkileyen prognostik faktörlerin ayrıntılı olarak bilinmesi hastaya özgün tedavi yöntemlerinin geliştirilmesinde ve daha iyi sonuçlar alınmasında yardımcı olabilir.
