Helin Dicle ÖZBEK, Mahmut SELÇUK
Genel Tıp Dergisi - 2026;36(2026):1-8
Amaç: Aleksitimi, duygusal farkındalık ve ifadede yaşanan zorluklarla tanımlanan bir özellik olup, majör depresif bozukluk (MDB) tanılı bireylerde yaygın olarak görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, MDB tanılı bireyler ile sağlıklı kontroller arasında aleksitimik özellikleri karşılaştırmak ve antidepresan kullanımının, depresif semptomları devam eden hastalardaki aleksitimi düzeyleri üzerindeki olası etkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 80 MDB tanılı hasta ve 80 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 160 katılımcı dahil edilmiştir. Aleksitimi düzeyleri Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAS-20) ile değerlendirilmiştir. MDB grubundaki katılımcılar antidepresan kullananlar (n = 46) ve kullanmayanlar (n = 34) olarak ikiye ayrılmıştır. Sosyodemografik veriler, depresyon şiddeti (Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği [HAM-D]) ve aleksitimi alt boyutları gruplar arasında karşılaştırılmıştır. Bulgular: Aleksitimi (aleksitimik + olası aleksitimik birlikte değerlendirildiğinde) major depresif bozukluk (MDB) hastalarında %70, kontrol grubunda ise %7,6 oranında saptanmıştır (p < .001). Depresyon hastaları, TAS toplam puanı ve tüm alt ölçeklerde anlamlı derecede daha yüksek skorlar elde etmiştir. MDB grubunda, antidepresan kullanmayan bireylerin "Duyguları Tanımlamada Güçlük" (TAS-A) alt ölçeğinde anlamlı derecede daha yüksek puanları olduğu bulunmuştur (p = .038). Antidepresan kullananlar ile kullanmayanlar arasında toplam TAS puanları ve diğer alt ölçekler açısından anlamlı bir fark gözlenmemiştir (p > .05). Sonuç: MDB'li bireyler, sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı derecede daha yüksek düzeyde aleksitimi sergilemektedir. Depresyon hastaları arasında, antidepresan kullanmayanların duygularını tanımlamada daha fazla güçlük bildirdikleri görülmüştür. Yaş faktörü için düzeltme yapıldığında, antidepresan kullanımı "Duyguları Tanımlamada Güçlük" alt ölçeğinde daha düşük puanlarla ilişkili bulunmuştur; ancak bu kesitsel tasarım nedensel çıkarımlara izin vermemektedir. Aleksitiminin rutin değerlendirilmesi, MDB için tedavi stratejilerini bilgilendirmeye katkıda bulunabilir; bununla birlikte, bu ilişkilerin yönünü netleştirmek için boylamsal çalışmalara ihtiyaç vardır.
