Mesut TUZLALI, Nazik İrem ÖNÜGÖREN, Nagehan BAKİ
Medical Research Reports - 2026;9(2):77-91
Amaç: Preoperatif ağız içi taramalar, CAD/CAM restorasyon tasarımında sıklıkla başlangıç (baseline) referansı olarak kullanılır ve post-preparasyon taramalar ile üst üste bindirilerek (süperpozisyon) değerlendirilir. Bu çalışma, klinikte yaygın kullanılan bir eşleştirme (registrasyon) yaklaşımı sonrasında preparasyon öncesi ve sonrası ağız içi tarama veri setleri arasında iş akışının (workflow) oluşturduğu görünen dikey uyumsuzluğu nicelendirmiştir. Yöntem: On iki maksiller tipodont model, başlangıçta (T0) bir ağız içi tarayıcı ile tarandı. Önceden seçilen bir dişte (FDI 14; maksiller sağ birinci premolar) standardize tam kron preparasyonu yapıldı ve ardından post-preparasyon tarama (T1) alındı. T0 ve T1 ağ (mesh) verileri, dental CAD yazılımında rijit 3-nokta registrasyonu ile hizalandı. Taramaya/registrasyona bağlı değişkenliği izole etmek için, preparasyon yapılmayan referans dişlerde (maksiller santral kesici, kanin ve birinci molar) görünen dikey (dişin uzun ekseni) farklar (|DeltaL|, mm) ölçüldü. Tanımlayıcı istatistikler ve ampirik kümülatif dağılım fonksiyonları raporlandı. Diş tipleri arasındaki farklar Friedman testi ile değerlendirildi ve Holm düzeltmeli post hoc karşılaştırmalar uygulandı (alpha=0,05). Bulgular: Toplam 36 ölçümde medyan (IQR) |DeltaL|; santral kesicide 0,039 (0,020-0,049) mm, kaninde 0,051 (0,037-0,176) mm ve birinci molarda 0,021 (0,012-0,102) mm bulundu. %95 persentil değerleri sırasıyla 0,311; 0,382 ve 0,164 mm olarak hesaplandı; maksimum değerler ise yaklaşık 0,4-0,5 mm'ye ulaşmıştır. Diş tipleri arasındaki genel fark anlamlıydı (P=0,039); ancak ikili karşılaştırmalar düzeltme sonrası anlamlı değildi. Sonuç: Rijit 3-nokta hizalama kullanılarak yapılan preparasyon öncesi/sonrası ağız içi tarama süperpozisyonu, değişmemiş dişlerde sıfırdan farklı görünen dikey uyumsuzluklar oluşturabilir ve bu farklar zaman zaman milimetrenin birkaç onda birine ulaşabilir. Bu nedenle CAD/CAM tasarımını yönlendirmek için kullanılan küçük pre/post farklar, gerçek morfolojik değişim yerine iş akışı değişkenliğini yansıtıyor olabileceğinden dikkatle yorumlanmalıdır.
