Merve TOKPUNAR
Genel Tıp Dergisi - 2026;36(1):1-18
Bu derlemenin amacı bireysel ve toplumsal düzeyde malnutrisyon gelişimine sebep olabilen gıda güvencesizliği, kanser, inflamasyon, bariatrik cerrahi ve kritik hastalıklar gibi durumlarda hassas beslenme yaklaşımını geniş kapsamda ele almaktır. Bu çalışma sistematik bir inceleme değil, kapsamlı bir incelemedir. Bu makaleyi oluşturmak için Google Scholar ve Pubmed veritabanları kullanılmıştır. Literatür taraması Haziran ve Temmuz 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Hassas beslenme, yetersiz beslenme ve hastalıklar, yetersiz beslenmede hassas beslenme gibi anahtar kelimeler kullanılarak literatür taraması yapılmış ve yaklaşık 200 yayın incelenmiştir. Bu yayınların 45'i çok uzun zaman önce (2000 ve öncesi) yayınlanmış olması ve yetersiz beslenme ile hassas beslenme arasındaki ilişki hakkında yeterli bilgi sağlamaması nedeniyle hariç tutulmuştur. Beslenme ile immünolojik yollar, mikrobiyom dinamikleri ve insan metabolizması arasında kesişen sayısız moleüler mekanizma göz önüne alındığında, beslenme terapisi, kronik inflamatuar hastalıkların önlenmesi ve yönetimi için yeni kişiselleştirilmiş stratejiler geliştirmenin ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilmektedir. Hassas beslenme yaklaşımı, belirli tümör profilleri ve hasta değerlendirmelerine dayalı özel diyet rejimleri uygulayarak, kanser tedavisinde etkinliği en üst düzeye çıkarırken toksisiteyi ve olası komplikasyonları sınırlamayı amaçlamaktadır. Bariatrik cerrahide hassas beslenme bağlamında, genetik ve epigenetik faktörlerin yanı sıra mikrobiyomun etkisi de dikkate alınmalıdır. Besin İlaçtır Yaklaşımı (BİY) girişimleri, her bireyin ihtiyaçlarına göre kişiselleştirilmiş beslenmeyi bireysel veya toplumsal düzeyde erişilebilir hale getirerek hassas beslenmeyi tamamlayabilir. Gıda güvencesizliği, bariatrik cerrahi, kanser ve inflamatuar hastalıklar gibi durumların neden olduğu yetersiz beslenme, hassas bir beslenme yaklaşımıyla en uygun düzeyde yönetilebilir.
