Süheyla SÜRÜCÜOĞLU, Ferdi ÇETİN, Nalan SÜRÜCÜOĞLU, Nuri ÖZKÜTÜK
Türk Mikrobiyoloji Cemiyeti Dergisi - 2026;56(3):203-209
Amaç: İzoniyazid dirençli, rifampisin duyarlı tüberküloz (Hr-TB), çok ilaca dirençli tüberküloz gelişiminde kritik bir öncü basamaktır. Bu çalışmanın amacı, Manisa ilinde 2000-2024 yılları arasında Hr-TB prevalansını, epidemiyolojik ve klinik risk faktörlerini ve tedavi sonuçlarını incelemektir. Yöntem: Çalışmada Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tüberküloz Laboratuvarı'nda 2000-2024 yılları arasında kültür pozitifliği ile tüberküloz tanısı konan 1003 hastanın verileri retrospektif olarak incelenmiştir. Fenotipik ilaç duyarlılık testi ile Hr-TB tanısı alan 71 hasta çalışmaya dâhil edilmiştir. Klinik veriler ve tedavi sonuçları Verem Savaş Dispanseri kayıtlarından elde edilmiştir. Bulgular: Tüberküloz hastalarında Hr-TB prevalansı %7 olarak saptanmış, 25 yıllık süreçte hasta sayısında anlamlı bir değişim izlenmemiştir. Hastaların %54,9'u erkek, yaş ortalaması 53,7'dir. Olguların %70,4'üne akciğer, %29,6'sına akciğer dışı tüberküloz tanısı konmuştur. İzolatların %76'sında düşük düzeyde, %24'ünde yüksek düzeyde izoniyazid direnci saptanmıştır. Tedavi sonuçlarına ulaşılan 35 hastada tedavi başarısı oranı %91,4'tür. Bu hastaların %72'sinin florokinolon içermeyen rejimle (izoniyazidin de yer aldığı ve devam fazının dokuz aya uzatıldığı rejim), %28'sinin ise levofloksasin veya moksifloksasin eklenmiş altı aylık rejim ile tedavi edildiği belirlenmiştir. Hayatını kaybeden üç hasta ise (%8,6) yetersiz tedavi almıştır. Yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, komorbidite, kavite varlığı, organ tutulumu, yayma pozitifliği ve izoniyazid direnç düzeyinin tedavi başarısı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi saptanmamıştır. Sonuç: Bölgemizde Hr-TB prevalansı küresel verilerle uyumlu ve stabil seyretmektedir. Yüksek tedavi başarısı, doğrudan gözetimli tedavinin etkinliğini ve uygun tedavi rejimlerini işaret etmektedir. Ancak yetersiz tedavi alan hastalarda mortalitenin gözlenmesi Hr-TB hastalarının izleminin önemli olduğunu düşündürmektedir.
