Burçin GÜLCÜ ERİŞİR, Mustafa ALTINDIŞ
Ağrı Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;4(1):43-51
Mpox, Orthopoxvirus cinsine ait zoonotik bir hastalıktır. Tarihsel olarak Orta ve Batı Afrika'ya endemik olan hastalık, 2022'de endemik olmayan ülkelere hızla yayılarak Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından Uluslararası Öneme Sahip bir Halk Sağlığı Acil Durumu ilan edilmesine neden olmuştur. Güncel küresel görünüm, hastalığın düşük seviyeli ancak sürekli bulaşının devam ettiğini göstermektedir. 2022 salgınına, Batı Afrika soyu (Klad IIb), yani daha az ölümcül olan soy neden olurken, vakaların büyük çoğunluğu erkeklerle cinsel ilişkiye giren erkekler arasında yakın cinsel temas yoluyla bulaşmıştır. Ancak, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde 2024 yılında, daha ciddi seyreden ve ölüm oranı daha yüksek olan Orta Afrika soyundan (Klad Ib) kaynaklanan vaka sayılarında belirgin bir artış görülmüş ve bu durum DSÖ'nün yeni bir acil durum uyarısı yapmasına yol açmıştır. Mpox'un küresel olarak endemikleşme potansiyeli; hızlı tanı, hedefli aşılama, antiviral tedaviler (örn. tecovirimat) ve küresel sürveyans sistemlerinin güçlendirilmesi ihtiyacını vurgulamaktadır. Virüsün dinamik epidemiyolojisi, "Tek Sağlık" yaklaşımı çerçevesinde hayvan, çevre ve insan sağlığının bütüncül olarak ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmada ilgili literatür titizlikle incelenirken, güncel gelişmeler ışığında virüsün kaynağı, bulaşma dinamikleri ve klinik belirtileri mevcut varyantları ile detaylıca ele alınmıştır. Ayrıca tanı yöntemlerindeki gelişmeler değerlendirilmiş ve en son geliştirilen antiviral tedavi seçenekleri ve aşı stratejileri incelenmiştir.
