Nihal ÇELİKTÜRK DORUKER, Serkan ERTUGAY, Tuğba OKTAV TÖNBÜL, Emine SATIR
Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi - 2026;42(1):50-61
Amaç: Bu araştırmanın amacı, mekanik kapak replasmanı yapılan hastalarda sağlık okuryazarlığı ve warfarin tedavisine ilişkin bilgi düzeylerinin belirlenmesi ile bu iki değişken arasındaki ilişkiyi incelemektir. Yöntem: Bu araştırma, tanımlayıcı, ilişki arayıcı ve kesitsel tiptedir. Araştırma, Haziran 2024 - Haziran 2025 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin Kalp ve Damar Cerrahisi Anabilim Dalı'nda mekanik kapak replasmanı yapılan 70 hasta ile yürütüldü. Araştırma verilerinin toplanmasında "Sosyodemografik ve Tanıtıcı Özellikleri Formu", "Oral Antikoagülasyon Bilgi Testi" ve "Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği" kullanıldı. Bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi, Mann Whitney U ve Kruskal Wallis testi kullanıldı. Aynı zamanda değişkenler arası ilişkinin incelenmesi için Spearman korelasyon analizi kullanıldı. Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 52.37+/-14.94 (Min:18, Maks:75) yaş olup %60'ı erkektir. Hastaların %48.6'sına aort kapak replasmanı yapıldı. Oral antikoagülasyon bilgi testi toplam puan ortalaması 13.31 +/-3.13 (Min:4, Maks:19) 'tür. Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puan medyanı 119.0+/-11.83 (Min:79, Maks:125) ve alt boyutları toplam puan medyanı bilgiye erişim için 24.00+/-2.84 (Min:13, Maks:25), bilgiyi anlama için 31.57+/-3.97 (Min:19, Maks:35), değer biçme/değerlendirme için 39.00+/-4.15 (Min:24, Maks:40) ve uygulama/kullanma için 24+/-2.40 (Min:15, Maks:25)'tır. Sağlık okuryazarlığı ölçeği bilgiye erişim (r:0.326, p:0.006) ve değer biçme/değerlendirme alt boyutları (r: 0.305, p:0.010) toplam puan medyanları ile oral antikoagülasyon bilgi testi toplam puan ortalaması arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı. Sonuç: Bu çalışmada mekanik kapak replasmanı yapılan hastaların sağlık okuryazarlığının yüksek ve warfarin tedavisine ilişkin bilgilerinin ise orta düzeyin biraz üzerinde olduğu saptandı. Aynı zamanda sağlık okuryazarlığı bilgiye erişimi ve değer biçme/değerlendirme ile warfarin tedavisine ilişkin bilgileri arasında ilişki belirlendi.
