Aybüke BÜYÜKKAĞNICI
Nuh'un Gemisi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;3(2):172-186
Bu çalışma, mekânın toplumsal olarak üretildiği ve bu üretimin toplumsal cinsiyet ilişkileri içinde örgütlendiği kabulünden hareketle, şiddetin mekânı nasıl yeniden ürettiğini tartışmayı amaçlamaktadır. Çalışma, kuramsal ve anlatı temelli bir derleme olarak tasarlanmıştır. Türkçe ve İngilizce literatür Google Scholar, DergiPark, Web of Science ve Scopus veri tabanları üzerinden taranmış, konu ile doğrudan ilişkili olduğu belirlenen çalışmalar tematik bir okuma çerçevesinde değerlendirilmiştir. Tarama sonucunda ulaşılan 457 kayıttan, dahil edilme ve dışlanma ölçütlerinin uygulanmasının ardından 36 kaynak derlemeye alınmıştır. Literatürün tematik değerlendirmesi, özel ve kamusal alan ayrımının kadınların hareketliliğini, kamusal görünürlüğünü ve güvenlik algısını normatif ve sembolik sınırlar aracılığıyla düzenlediğini göstermektedir. Kamusal mekânda taciz, izleme, tehdit ve sindirme pratikleri korku ve öz denetim üzerinden mekânsal daralma üretirken, özel mekânda şiddet mahremiyet söylemi altında görünmezleşerek denetim ve tahakküm ilişkilerini sürdürebilmektedir. Bu süreçler psikososyal iyilik hâlini, yardım arama davranışını ve sağlık ve sosyal hizmetlere erişimi sınırlandırabilmektedir. Şiddet, yalnızca belirli bir mekânda gerçekleşen bir olay değil, mekânsal sınırları, erişim rejimlerini ve meşruiyet biçimlerini yeniden kuran bir iktidar pratiğidir. Bu nedenle şiddetle çalışırken bireysel risklerin yanı sıra hareketliliği, güvenli başvuru yollarını ve hizmetlere erişimi sınırlandıran mekânsal koşulların da dikkate alınması gerekmektedir.
