Ecem DEMİR, Karolin YANAR, Pınar ATUKEREN, Serbay ÖZKAN, Gözde ERKANLI ŞENTÜRK, Melike ÜLKER, Şefika Arzu ERGEN, Songül KARAÇAM, Fazilet ÖNER DİNÇBAŞ
Namık Kemal Medical Journal - 2026;14(2):126-133
Amaç: Çalışmamızın amacı, melatonin (MLT) tedavisinin, radyoterapi (RT) sonrasında oluşan pnömonit ve pulmoner fibrozis gibi radyasyon kaynaklı akciğer hasarını (RILI) engelleyip engellemeyeceğini araştırmak ve özellikle doz bağımlı etkilerini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Tedavi gruplarına 12 Gy RT'yi tek bir dozda uygulamadan önce sırasıyla 100 mg/kg, 50 mg/kg ve 5 mg/kg MLT verilmiştir. 8. haftanın sonunda sıçanlar feda edilmiş ve hematoksilin ve eozin ile boyanmış akciğer dokuları alveoler septum alanına dayalı yarı-quantitatif bir puanlama yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Kontrol grubunda ortalama alveoler septum alanı 38+11,07 mum2 bulunmuştur. RT grubunda alveoler boşlukta bozulma ve alveoler septum kalınlaşmasında artış gözlenmiş ve ortalama 42,3+6,60 mum2 olmuştur. 100 mg/kg grubu, en büyük septum kalınlaşması ve alveoler boşlukta en fazla azalmayı göstermiştir ve ortalama 49,0+12,37 mum2 bulunmuştur. MLT 50 mg/kg ve 5 mg/kg grupları ise alveolar morfolojiyi korumuş ve daha az septum bozulması göstermiştir, ortalama sırasıyla 35,0+9,08 mum2 ve 31,1+5,73 mum2 olmuştur. 100 mg/kg grubunun alveolar septum alanı, 50 ve 5 mg/kg gruplarına göre anlamlı şekilde daha büyük bulunmuştur (p=0,034 ve 0,003). Bu bulgu, 100 mg/kg MLT dozunun, yüksek dozda pro-oksidan etkiler nedeniyle, akciğer dokusunda daha fazla profibrotik değişikliklere yol açarak alveoler boşluğun azalmasına neden olduğunu göstermektedir. Sonuç: Bu bulgular, RILI yönetiminde MLT dozajının önemini vurgulamaktadır. 50 mg/kg altı dozlar, alveolar septum bozulmasının daha az olmasını sağlayarak akciğer hasarına karşı koruyucu etki gösterebilir.
