ASLI GENÇAY CAN, EMEL EKŞİOĞLU, ZEYNEP TUBA BAHTİYARCA, FATMA AYTÜL ÇAKCI
European Journal of Breast Health - 2016;12(1):31-36
Amaç: Meme kanseri tedavisini takiben gelişen morbiditesi yüksek komplikasyonlardan biri lenfödemdir. Lenfödem hastaların yaşam kalitesini bozmakta, fonksiyonelliklerini azaltmakta, vücutta şekil bozukluğu nedeniyle psikososyal problemlere neden olmaktadır. Bu çalışmanın amacı polikliniğimize başvuran lenfödemi olan ve olmayan meme kanserli hastaların demografik ve klinik özelliklerini karşılaştırmak, lenfödem risk faktörlerini belirlemek ve lenfödemli hastaların tedavi sonuçlarını değerlendirmekti. Yöntem ve Gereçler: Polikliniğimize Mart 2014 ile Mayıs 2015 tarihleri arasında başvuran meme kanseri cerrahisi geçirmiş 84 kadın hastanın demografik ve klinik özellikleri dosyaları üzerinden retrospektif olarak değerlendirildi. Bulgular: Seksen dört hastanın 34’ünde (%40,5) üst ekstremitede lenfödem saptandı. Lenfödemi olanlarda yaş ortalaması, vücut kitle indeksi, operasyondan değerlendirme tarihine kadar geçen süre, metastaz pozitif saptanan lenf nodu sayısı ve postoperatif radyoterapi alan hasta sayısı lenfödemi olmayanlara göre anlamlı olarak daha fazlaydı (p<0,05). Lenfödemli hastaların ortalama eğitim süreleri lenfödemi olmayan hastalara göre anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,05). Korelasyon analizinde yaş, eğitim süresi, vücut kitle indeksi, kanser evresi, pozitif lenf nodu sayısı ve postoperatif radyoterapi ile lenfödem arasında ilişki saptandı. Lojistik regresyon analizinde bağımsız tek risk faktörü postoperatif radyoterapi idi. Lenfödemli hastaların 14’ü hasta eğitimi, cilt bakımı, egzersiz ve kompresyon bandajı tedavisine alındı. Tedavi sonucunda üst ekstremite volümleri ve volüm farkları anlamlı olarak geriledi. Sonuç: Meme kanseri tedavisi olan hastalar ömür boyu lenfödem gelişme riski altındadırlar. İleri yaş, düşük eğitim düzeyi, obezite, tümörün büyüklüğü, pozitif lenf nodu sayısı ve postoperatif radyoterapi lenfödem ile ilişkili faktörlerdir. Bunlardan postoperatif radyoterapi lenfödem gelişiminde bağımsız risk faktörüdür. Lenfödem tedavisinde hasta eğitimi, cilt bakımı, egzersiz ve kompresyon tedavisiyle başarılı sonuçlar elde edilmektedir.
