Hatice BULUT, Çiğdem GÖK
Journal of Academic Research in Nursing - 2026;12(1):14-23
Amaç: Bu çalışma, kadınların meme kanserini önleme davranışlarını etkileyen sosyo-demografik, psikososyal ve sağlıkla ilgili faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tasarıma sahip araştırmanın verileri Aralık 2023-Ağustos 2024 arasında çevrimiçi olarak 308 kadından toplanmıştır. Veriler, "Sosyo-demografik Bilgi Formu" ve "Kadınların Meme Kanseri Önleme Davranışlarını Etkileyen Faktörleri Belirleme Ölçeği (ASSISTS)" kullanılarak elde edilmiştir. Analizlerde tanımlayıcı istatistikler, t-testi, ANOVA, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis ve korelasyon testleri kullanılmış; anlamlılık p<0,05 olarak belirlenmiştir. Bulgular: Bulgular, katılımcıların yaklaşık yarısının (%48,38) 45 yaş ve üzerinde olduğunu göstermektedir. Katılımcıların yalnızca %13,31'i düzenli olarak kendi kendine meme muayenesi yapmakta, %51,30'unun mamografi geçmişi bulunmakta ve %53,25'i hiç klinik meme muayenesi yaptırmamıştır. ASSISTS ölçeğinin toplam puan ortalaması 103,21+/-21,10 olup Cronbach alfa katsayısı 0,916'dır. Motivasyon ile öz-yeterlik (r=0,733) ve destek ile öz-yeterlik (r=0,712) arasında güçlü pozitif ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca 45 yaş ve üzerindeki kadınların destek puanlarının daha yüksek olduğu; evli ve dul kadınların motivasyon ve öz-yeterlik düzeylerinin anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Farkındalık ve öz bakım davranışlarının eğitim ve gelir düzeyine göre anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Sonuç: Bulgular, farkındalık, öz-yeterlik, motivasyon ve destekleyici sistemlerinin güçlendirilmesinin erken tanı ve önleme davranışlarını geliştirmede önemli olduğunu göstermektedir.
