Sibel YALVAÇ, Ebru GÖZÜYEŞİL
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi - 2026;16(2):330-343
Modern tıp alanında bilim ve teknoloji hızla ilerlemesine rağmen geleneksel ve tamamlayıcı tıp yöntemleri (GETAT), küresel sağlık bakım sistemlerinde yerini korumaya devam etmektedir. Menopoz dönemindeki kadınların neredeyse yarıdan fazlası GETAT kullanmaktadır. Menopozal dönem, vazomotor semptomlar gibi yaşam kalitesini etkileyen birçok sağlık problemlerini beraberinde getirdiğinden bu dönemin sağlıklı geçirilmesinde GETAT yöntemlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu derleme, geleneksel derleme türünde olup menopozal dönemde GETAT uygulamaları ve ebelik bakımı hakkında güncel bilgiler sunmayı amaçlamaktadır. Güncel bilgiler, yaklaşık son beş yıla ait olacak şekilde pubmed, google scholar ve researchgate veri tabanlarından elde edilmiştir. Çalışmalarda menopoz döneminde kullanılan GETAT yöntemlerinin müzik, yoga, biyofeedback, meditasyon, hipnoz, akupunktur, aküpresür, fitoöstojenler, aromaterapi, masaj, egzersiz, vitamin ve mineraller, reiki ve refleksoloji uygulamaları olduğu görülmüştür. Bu yöntemlerin etkilerine bakıldığında, müziğin depresyonu azaltıp uyku ve yaşam kalitesini arttırdığı, yoganın menopozal semptomları azalttığı, anksiyete ve depresyonu iyileştirdiği, meditasyonun menopozal yakınmaları iyileştirdiği, hipnozun anksiyeteyi azalttığı ve uyku kalitesini iyileştirdiği, masajın menopozal semptomları ve somatik şikayetleri iyileştirdiği, biyofeedbackin sıcak basmalarını azalttığı, akupunkturun psikolojik semptomları iyileştirdiği, aküpresürün menopoz semptomlarını azaltmada etkili olup yaşam kalitesini arttırdığı, fitoöstrojenlerin menopozal semptomları azalttığı, E vitamininin uyku kalitesini arttırdığı, magnezyum ve kalsiyumun kırık riskini önlemede etkili olduğu, aromaterapinin menopozal semptomları azalttığı, reikinin ürogenital semptomları azalttığı, refleksolojinin sıcak basması, gece terlemeleri ve yorgunluğu azalttığı ve terapotik masajın uyku kalitesini arttırdığı bildirilmiştir. Çalışmalar sonucunda menopozal dönemde GETAT uygulamalarının yakınmaları azalttığı, yaşam kalitesini arttırdığı, fizyolojik ve psikolojik sağlığı iyileştirdiğini görmekteyiz. Ebeler, güncel çalışmaları takip ederek menopoz dönemindeki kadınlara GETAT uygulamaları hakkında bilgi verip iyi bir sağlık bakım hizmeti sunarak kadınların bu dönemdeki semptomlarla başetmelerine yardımcı olabilirler.
