OSMAN ULUSAL, SERAP BATI, HASAN KÜÇÜKKENDİRCİ
Genel Tıp Dergisi - 2025;35(3):560-568
Amaç: Bu çalışmada mesleki eğitim merkezi öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı (SOY) düzeyleri ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları (SYBD) arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel tipteki çalışma 1-30 Nisan 2024 tarihleri arasında bir il merkezindeki mesleki eğitim merkezlerinde öğrenim gören 343 çocuk ile yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Okul Çağındaki Çocuklar için Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (SOYÖ) ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II (SYBDÖ-II) kullanılmıştır. Veriler; tanımlayıcı (ortalama, standart sapma, frekans ve yüzde) ve analitik (One-Way ANOVA, İndependent T-test, Spearman’s Correlation) istatistikler kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi olarak p<0.05 kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılanların % 39,9’u düşük, %53,6’sı orta düzeyde SOY’a sahip olduğu tespit edilmiştir Katılımcıların tanımlayıcı özelliklerine göre yapılan analizde, 10. ve 12. sınıf öğrencileri, gelir durumu, düzenli tartılma, beslenme alışkanlıkları ve sağlık eğitimi durumları arasında her iki ölçekten anlamlı farklar bulunmuştur (p<0,05). Yüksek sağlık okuryazarlığına sahip katılımcıların SYBDÖ puanları daha yüksek olup, sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça manevi gelişim, kişiler arası ilişkiler ve stres yönetimi gibi alt boyutlarda da artış gözlenmiştir. Orta düzeyde sağlık okuryazarlığına sahip katılımcılar, düşük okuryazarlık düzeyindekilerden anlamlı şekilde yüksek puanlar almıştır (p<0,001). Regresyon analizinde, SOYÖ teorik bilgi alt boyutunun SYBDÖ toplam puanına pozitif katkı sağladığı tespit edilmiştir (p=0,044). Model, SOYÖ puanındaki değişimin %13.1’ini açıklamaktadır. Sonuç: Bu çalışma, sağlık okuryazarlığı düzeyinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerinde olumlu etkiler yarattığını ortaya koymuştur. Yüksek sağlık okuryazarlığına sahip bireylerin, yaşam kalitelerinin daha yüksek ve sağlık davranışlarının daha sağlıklı olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca, sağlık eğitimi ve düzenli sağlık takibinin, bireylerin sağlık okuryazarlığına katkı sağladığı bulunmuştur.
