Tuğba DEMİR, Deniz KÖKSAL
Tuberculosis and Thorax - 2026;74(3):174-185
Hipersensitivite pnömonisi (HP), tekrarlayan organik veya kimyasal antijen inhalasyonuna bağlı gelişen immün aracılı interstisyel akciğer hastalığıdır ve özellikle mesleki ortamlarda sık görülür. Çoğunlukla HP, diğer solunum yolu hastalıklarına kıyasla daha hafif seyreder ancak erken tanı konulmadığında geri dönüşsüz pulmoner fibrozise ilerleyebilir. Tanı, ayrıntılı mesleki öykü, yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografi, solunum fonksiyon testleri, bronkoalveolar lavaj ve immünolojik değerlendirmeleri içerir. Yüksek riskli meslekler arasında tarım, kanatlı hayvan yetiştiriciliği, tavuk işleme, ahşap ve tekstil işleri, mantar ve kompost işlemleri ile sağlık sektörü yer almaktadır. Son yıllarda, daha önce nadir görülen metal işleme sıvılarına (MWF) maruziyet, HP'nin önemli bir nedeni olarak öne çıkmıştır. MWF'ler bakteri, mantar, mikobakteri ve çözünmüş metaller içerebilir ve bu durum immün aracılı akciğer inflamasyonunu tetikleyebilir. Önleyici stratejiler arasında erken tanı, antijen maruziyetinin önlenmesi ve işyeri ortamının izlenmesi bulunur. Akut evrede sistemik kortikosteroidler faydalı olabilir ancak uzun dönem prognoz, maruziyet süresi ve zamanında müdahaleye bağlıdır. Bu derleme, mesleki HP'nin tanı ve önlenebilirliğine dikkat çekerek hem klinik farkındalığı artırmayı hem de iş sağlığı uygulamalarını geliştirmeyi amaçlamaktadır.
