İLKER ATEŞ
Turkish Journal of Pharmaceutical Sciences - 2011;8(1):81-90
Mineral tozlar, maden veya tarım alanlarnda insan aktiviteleri ile veya toz erozyonu ile doğal olarak oluşurlar. Silika, kömür ve asbest tozları solunum ile ilgili çeşitli zıt etkiler oluştururlar. Bu tozlarn solunması ile silikozis, kömür isçileri pnömokonyozu (KİP), asbestozis ve akciğer kanseri gibi hastalklar meydana gelmektedir. Fibrotik akciğer hastalklarının temelinde inflamasyon hücrelerinin aktivasyonu, fibroblast hücre çoğalması ile ekstraselüler matriksin asr sentezi ve/veya parçalanması yatmaktadır. Bu reaksiyonların baslaması, gelişimi ve sonlandirlmasında sitokinler, kemokinler ve büyüme hücreleri rol almaktadırlar. Sitokinler inflamasyon ve immün cevapta rol oynarlar ayrıca insanlarda mineral toz maruziyetinin toksik etkilerinde önemli aracılardır. Uyarann devaml lgi ve sitokinlerin kronik sal nmı ile silikozis veya KİP gibi inflamatuar hastalklar ile otoimmün rahatsızlklar oluşmaktadır. Sitokin genlerindeki polimorfizmlerin inflamatuar hastalklarla ilişkili olduğu rapor edilirken, yapılan epidemiyolojik çalsmalar ile sitokin genlerinde oluşan tek nükleotid polimorfizmlerinin kronik inflamatuar hastalklar ve immün aracil hastalklar ile ilişkileri net olarak gösterilmiştir.
