Tuğba GÜLER SÖNMEZ, İzzet FIDANCI
Journal of Immunology and Clinical Microbiology - 2026;11(1):44-93
Amaç: Bu sistematik derleme, motivasyonel görüşmenin (MI) aşı tereddüdünü azaltmadaki etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. PubMed, Scopus, Web of Science ve CINAHL veri tabanlarında 2010-2025 yılları arasında yayımlanan çalışmalar taranmıştır. Dahil etme ölçütleri MI temelli müdahaleler ve aşı tereddüdü/kabulüne ilişkin sonlanımları rapor eden İngilizce veya Türkçe yayınlar olarak belirlenmiştir. PRISMA 2020 bildirimi doğrultusunda yürütülen değerlendirmede 312 kayıttan yinelenenler çıkarıldıktan sonra 23 çalışma derlemeye dahil edilmiştir. Dahil edilen çalışmalar beş ana grupta incelenmiştir: (1) doğumhane/ebeveyn müdahaleleri, (2) birinci basamak uygulamaları, (3) eczane uygulamaları, (4) sağlık çalışanı eğitimleri ve (5) karma bağlamlı çalışmalar. Doğumhane ve eczane ortamlarında yapılan MI görüşmeleri, aşı kabulü ve niyetinde anlamlı artış sağlamıştır. Birinci basamak uygulamaları hasta-hekim iletişimini geliştirse de etkinlik sınırlı kalmıştır. Sağlık çalışanı eğitimleri iletişim becerilerini artırmış, ancak aşı tereddüdünde azalma genellikle sınırlı düzeyde gözlenmiştir. Motivasyonel görüşme, aşı tereddüdünün azaltılmasında umut verici bir yöntemdir. Özellikle doğumhane ve eczane gibi doğrudan temas noktalarında kısa süreli görüşmeler olumlu sonuçlar vermektedir. Bununla birlikte, uzun dönem etkilerin netleşmesi için farklı bağlamlarda yürütülecek randomize kontrollü ve çok merkezli araştırmalara ihtiyaç vardır.
