Esra SAVAŞ
Genel Tıp Dergisi - 2026;36(2026):1-9
Amaç: Bu çalışmanın amacı, erken evre meme kanseri tanısı almış kadınlarda Farkındalık Temelli Kognitif Terapi (FTKT) programının başa çıkma tutumları, öz-anlayış ve kanserle ilişkili güçlenme üzerindeki etkilerini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Evre 0-II meme kanseri tanısı almış toplam seksen kadın dahil edilmiştir. Katılımcılar müdahale (n = 40) ve kontrol (n = 40) gruplarına atanmıştır. Müdahale grubuna sekiz haftalık grup temelli FTKT programı uygulanmış, kontrol grubuna ise uygulama grubu bittikten sonra tek seferlik üç saatlik bilgilendirme semineri verilmiştir. Katılımcılar müdahale öncesi ve sonrası Başa Çıkma Tutumları Ölçeği, Öz-Anlayış Ölçeği-Kısa Form ve Kanser Güçlenme Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Normal dağılım varsayımları sağlanmadığından analizlerde Wilcoxon işaretli sıralar testi ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Bulgular: Müdahale grubunda başa çıkma tutumları, öz-anlayış ve güçlenme düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı artışlar gözlenmiştir (p < .05). Özellikle öz-anlayıştaki artışın, müdahalenin toplumsal cinsiyet ve kültürel bağlama duyarlı yapısından kaynaklanabileceği düşünülmektedir. Müdahale grubunda pre->post belirgin artışlar gözlendi (CAS: 83.9->115.4; SCS SF: 19.9->39.8; CES: 154.4->160.8), kontrol grubunda ise değişim sınırlı/olumsuzdu (CAS: 84.3->80.9; SCS SF: 24.0->25.2; CES: 151.0->140.2); post test karşılaştırmaları MBCT lehine anlamlıydı (FDR düzeltilmiş p'ler <= .005). Sonuç: Bulgular, farkındalık temelli grup müdahalelerinin kadın kanser hastalarının psikolojik iyi oluşunu desteklemede etkili bir psikososyal yaklaşım olabileceğini göstermektedir. FTKT programı psikolojik semptomların azalmasına ek olarak başa çıkma esnekliği ve içsel güçlenmeyi de artırmıştır. Bununla birlikte, bu ön bulguların daha güçlü kanıtlarla desteklenebilmesi için zaman açısından eşleştirilmiş randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır.
