Ahmet Acıduman
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi - 2020;10(1):115-123
Amaç: Bu çalışmada Selçuklular devrinde Ahlatşahlara, Artuklulara ve Zengilere hizmet etmiş olan hekim Muhezzebu’d-din b. Hubel el-Bagdadi (1122-1213)’nin Kitabu’l-Muhtarat fi’t-Tıbb adlı eserinin yaşlıların tedbiriyle ilgili bölümünün incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmada Muhezzebu’d-din b. Hubel el-Bagdadi’nin Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Kütüphanesi’nde bulunan Kitabu’l-Muhtarat fi’t-Tıbb adlı eserinin matbu bir nüshası kullanılmıştır. Eserin birinci cildinde yer alan yaşlıların tedbiri ilgili bölüm Arapçadan Türkçeye çevrilerek çalışmanın bulgular bölümünde sunulmuş ve bu konu tıp tarihi literatürü ışığında tartışılmıştır. Bulgular: Yaşlıların tedbiri ile ilgili bilgilerin yer aldığı bölüm Kitabu’l-Muhtarat fi’t-Tıbb’da çocukların, gençlerin, orta yaşlıların ve yaşlıların tedbirinin ele alındığı “faşlun fi tedbiri’l-insani mine’ş-şıbyani ve’ş-şubbani ve’l-kuhüli ve’l-meşayih” başlığını taşımakta olup, yaşlıların tedbiri hakkındaki bilgiler bu bölümün sonunda yer almaktadır. Sonuç: Kitabu’l-Muhtarat fi’t-Tıbb’da yaşlıların tedbiri hakkında verilen bilgilerin humoral paradigmanın ilkeleri ile uyumlu olduğu ve ’Ali b. el-’Abbas el-Mecüsi’nin Kamilu’ş-Şına’ati’t-Tıbbiyye ve İbn Sina’nın el-Kanün fi’t-Tıbb gibi Orta Çağ’da İslam dünyasında tıbbın ana kaynakları olarak bilinen eserlerde yaşlıların tedbirinin ele alındığı bölümlerde yer alan bilgilerle oldukça koşutluk gösterdiği görülmektedir.
