TÜLİN AKTÜRK, HİKMET SACMACI, MUSTAFA ERKOÇ
Southern Clinics of Istanbul Eurasia - 2021;32(4):388-394
GİRİŞ ve AMAÇ: Multipl skleroz (MS) hastalarında yorgunluk etyopatogenezi tam aydınlatılamamış sık görülen bir bulgudur. Bu çalışmada yorgunluğun biyokimyasal veriler ve beyin manyetik rezonans (MR) görüntülemede korpus kallosum indeksi (CCI) ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. YÖNTEM ve GEREÇLER: Kesitsel özellikte olan bu çalışmaya 58 MS hastası, 42 kontrol olmak üzere 100 kişi dahil edildi. Hastaların özürlülüğü genişletilmiş özürlülük durum ölçeği (EDSS) ile belirlendi ve yorgunlukları Fatigue Severity Scale (FSS) ile değerlendirildi. Biyokimyasal veriler analiz edildi. Beyin MR’da CCI değerleri hesaplandı. BULGULAR: Gruplar arasında yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi açısından farklılık tespit edilmedi (p>0.05). MS hastalarında kontrol grubuna göre folat düzeyi ve CCI değeri istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük saptandı (sırasıyla p=0.029 ve p<0.001). MS grubunda trigliserit değerinin anlamlı derecede yüksek olduğu gözlendi, gruplar arasında diğer biyokimyasal veriler açısından anlamlı farklılık yoktu. MS grubunda yorgunluk ile EDSS arasında pozitif korelasyon, korpus kallosum indeks ve folat değeri arasında ise negatif korelasyon olduğu belirlendi. Yorgunluk ile diğer veriler arasında anlamlı korelasyon saptanmadı. Yorgunluğu olan ve olmayan MS hastaları ve kontrol grubu karşılaştırıldığında ise gruplar arasında sadece folat açısından farklılık olduğu tespit edildi (p=0.011). TARTIŞMA ve SONUÇ: Sonuçlarımız MS hastalarında yorgunluğun; daha belirgin korpus kallosum atrofisi, daha ileri özürlülük seviyesi ve daha düşük folat düzeyi ile ilişkili olduğunu göstermektedir. MS hastalarında belirlenmiş alt sınırın üstünde bile olsa folat replasmanı yorgunluğu azaltabilir. Bu bulguların daha geniş hasta serileri ile doğrulanması MS hastalığındaki yorgunluğun ve yorgunluk ile folat ilişkisinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacaktır.
