Esma OĞUZ, Mübarra ÇİL, Kadriye Ağan YILDIRIM, Fatma Esra GÜNEŞ
Sağlık Bilimlerinde Değer - 2026;16(2):223-229
Amaç: Multipl skleroz (MS), etiyolojisinde beslenme, yaşam tarzı, enfeksiyonlar ve hijyen gibi çevresel faktörlerin rol oynadığı düşünülen kronik inflamatuvar bir hastalıktır. Bu çalışmada, MS hastaları ile sağlıklı bireylerin kişisel hijyen, besin hijyeni ve besin hazırlama uygulamalarının karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu vaka -kontrol çalışması, Ocak -Haziran 2017 tarihleri arasında Marmara Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı Multipl Skleroz Kliniği'nde yürütülmüştür. McDonald kriterlerine göre tanı almış 100 MS hastası ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 60 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edilmiştir. Kişisel hijyen, besin hijyeni ve besin hazırlama uygulamalarına ilişkin veriler yapılandırılmış yüz yüze anketlerle toplanmıştır. Kategorik değişkenler ki -kare testi ile analiz edilmiş, p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: El yıkama sıklığı, banyo alışkanlıkları ve hayvan teması gibi kişisel hijyen uygulamaları açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Buna karşın, bazı besin hijyeni uygulamalarında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Sebzelerin sirke ile bekletilerek yıkanması MS hastalarında kontrol grubuna göre daha sık bildirilmiştir (%42,0'ye karşı %25,0; p= 0.045 ). Ayrıca etin yağda kızartılarak pişirilmesi MS grubunda daha yaygın bulunmuştur (p=0,011). Sonuç: MS hastaları ile sağlıklı bireylerin kişisel hijyen uygulamaları benzer bulunurken, besin hijyeni ve pişirme yöntemlerinde farklılıklar saptanmıştır ; bu farklılıkların MS için değiştirilebilir çevresel risk faktörleri olabileceği düşünülmektedir . Daha geniş örneklemli ve güncel verilerle yapılacak çalışmalara ihtiyaç vardır.
