Çağlar ALP, Mehmet Tolga DOĞRU, Murat ALPUA, Zehra UYAN ULAŞ
Kocatepe Tıp Dergisi - 2026;27(4):450-456
AMAÇ: Multiple skleroz (MS) alt grupları ile normal kontrol grubu arasındaki akıma bağlı dilatasyon (ABD) ölçümlerindeki farklılıkları göstermeyi amaçladık. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya 96 katılımcı (ortalama yaş: 42,7 +/- 14,1 yıl) alındı. Katılımcıları şu şekilde gruplandırdı: 47 MS hastası (ortalama yaş: 40,2 +/- 12,2 yıl) ve 49 normal kontrol grubu (ortalama yaş: 45,22 +/- 15,27). MS hastaları şu şekilde alt sınıflara ayrıldı: Grup 1 - Tekrarlayan ve düzelen MS (Relapsing-remitting) (RRMS): 37 hasta (ortalama yaş: 36,9 +/- 11,2); Grup 2 - İkincil İlerleyici MS (Sekonder Progressif) (SPMS): 5 hasta (ortalama yaş: 49,0 +/- 6,0); Grup 3 - Birincil İlerleyici MS (Primer Progressif) (PPMS): 5 hasta (ortalama yaş: 55,4 +/- 10,6 yıl). Brakial arterin shear strese verdiği tepkiyi ve periferik vazodilatör nitrik oksit (NO) üretim kapasitesini akıma bağlı dilatasyon yöntemini kullanarak değerlendirdik. BULGULAR: Normal kontrol grubu ile MS alt grupları arasında akıma bağlı bazal, akıma bağlı hiperemi ve akıma bağlı bazal/hiperemi değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklar vardı (sırasıyla p = 0,001, p = 0,029 ve p = 0,020). Yaş ve cinsiyet faktörleri istatistiksel olarak kontrol edildiğinde, genişletilmiş özürlülük durumu ölçeği (EDSS) puanları ile diğer ölçümler arasında korelasyon bulunmadı (p > 0,05). SONUÇ: Verilerimiz MS hastalarında ABD ölçümlerinin normal kontrollere göre daha fazla azaldığını göstermektedir. Birincil İlerleyici MS grubu, diğer gruplara kıyasla ABD ölçümleri açısından daha şiddetli bozulma gösterdi. ABD bazal/hiperemi oranı değerleri, normal kontrol ve tekrarlayan ve düzelen MS gruplarına kıyasla ilerleyici MS gruplarında daha fazla azaldı.
