Ahmet GÜNAY
Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi - 2026;28(2):351-356
Amaç: Bu araştırma, vardiyalı çalışanların biyolojik uyku zamanlamasını ölçmek amacıyla geliştirilen Münih kronotip anketi vardiyalı çalışanlar formunun (MCTQShift) Türkçeye uyarlanmasını ve sağlık çalışanlarında psikometrik özelliklerinin incelenmesini amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel desende yürütülen çalışmaya 519 sağlık çalışanı (289 hemşire, 230 doktor) katılmıştır. Uyarlama; ileri çeviri, sentez, geri çeviri, uzman panel incelemesi ve ön uygulama aşamalarını kapsamıştır. Geçerlik kanıtları ölçüt ilişkili geçerlik (revize sabah-akşam anketi ile, rMEQ), yakınsak geçerlik (öz-değerlendirme kronotip sorusu ile) ve bilinen gruplar geçerliği (cinsiyet, yaş, çalışma düzeni) kapsamında incelenmiştir. Bulgular: MCTQShift kronotip değeri ile rMEQ arasında anlamlı negatif (r=-0,466; p<0,001), öz-değerlendirme ile anlamlı pozitif (r=+0,416; p<0,001) korelasyon saptanmıştır. Sürekli gündüz ve gündüz dışı düzende çalışanlar arasında MCTQShift ile hesaplanan kronotip göstergesi bakımından anlamlı ve büyük etki büyüklüğüne sahip bir fark saptanmıştır (t(517)=-11,804; p<0,001; d=1,053). Uzman panel kapsam geçerliği değerleri yüksektir (KGO=1,00). Sonuç: Bulgular, MCTQShift Türkçe formunun sağlık çalışanlarında geçerliğine ilişkin destekleyici kanıtlar sunduğunu göstermektedir.
