Selma Hancıoğlu AYTAÇ
Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi - 2026;16(1):3-11
Osmanlı toprak sınırları içinde bulunan Balkan coğrafyası Osmanlı devleti hâkimiyeti son bulmuş olsa da; sağlığa, kültür ve yaşantıya olan etkileri günümüze kadar devam etmektedir. Alaylı ebe desteği ile yapılan ev doğumları ve ritüelleri bu kültürün bir parçadır. Bu çalışma; bir Monografi çalışmasıdır. Sözlü Tarih kapsamında yapılan bir söyleşi olan çalışma, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün baba ocağı Kocacıkta, geçmiş dönem alaylı ebelik ve ev doğumu uygulamalarına dair bilgi edinmek amacıyla sözlü tarih yönteminde ve kadın tarihi araştırma alanı kapsamında yapılmıştır. Çalışmanın kaynağını, katılımcı ile yapılan söyleşiden elde edilen bilgiler ve çalışmayı destekleyen literatür taraması oluşturmaktadır. Ön söyleşi ve "Balkan Kültüründe Doğum ve Doğum Sonu Destekçileri: Avo Nene'ler" çalışması referans alınarak hazırlanan anket sorularından veriler elde edilmiştir. Söyleşi öncesi katılımcıdan sözlü ve yazılı onam formu alınmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bilgiler, yine Balkan coğrafyasında 2018 yılında yapılmış olan Aytaç ve Yazıcı'nın çalışmasındaki verilerle örtüşmektedir. Ayrıca şehirde (Gostivar) veya köyde (Kocacık), Kuzey Makedonya Türk kadınlarının doğumlarını 20.yüzyılın üçüncü çeyreği dâhil (ulaşılan kısıtlı veriler doğrultusunda) evde ve alaylı ebe ile yaptıkları görülmektedir. Bu sonuç, özellikle mübadele ile yapılan göçlerle birlikte azınlık durumuna düşen Müslüman Türk nüfusun kültürel tercihinin yanı sıra kimliğini de koruma amacıyla ev doğumlarını tercih ettiği söylenebilir. Katılımcının görüşme kaydında mevcut ifadeleri de bu tespiti destekler niteliktedir. Fakat hem bu sonucun doğrulanması için hem de Balkan coğrafyasında varlık göstermiş Osmanlı kültürü ebelik uygulamaları için daha çok çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır.
