Nergis YILMAZ, Duygu Aktar REYHANİOĞLU, Arzu Razak ÖZDİNÇLER
Tıp Eğitimi Dünyası - 2026;25(76):146-158
Amaç: Türkiye'de sağlık bilimleri öğrencilerinin nadir hastalıklara ilişkin bilgi düzeylerinin sınırlı olduğu düşünülmekte ve bu durumun eğitim süreçleri ve mesleki gelişim açısından olası etkileri tartışılmaktadır. Nadir hastalıklar, bireysel olarak düşük prevalansa sahip olmalarına rağmen, tanısal karmaşıklıkları ve sınırlı tedavi seçenekleri nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunu olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, mevcut çalışma öğrencilerin bilgi düzeylerindeki spesifik eksiklikleri belirlemeyi, öznel farkındalık ile objektif olarak ölçülen bilgi arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve sağlık profesyonelleri eğitim müfredatının geliştirilmesine katkı sağlayabilecek temel eğitim ihtiyaçlarını ortaya koymayı hedeflemiştir. Bu boyutların anlaşılması, sağlık bilimleri öğrencilerinin nadir hastalıklara yönelik eğitim gereksinimlerinin belirlenmesine ve gelecekteki eğitim planlamalarına katkı sağlayabilir. Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya 18 yaş ve üzeri toplam 206 öğrenci (156 kadın, 50 erkek) dahil edilmiştir. Veriler erişilebilirliği artırmak amacıyla yüz yüze ve çevrim içi anketler aracılığıyla toplanmıştır. Katılımcıların bilgi ve farkındalık düzeyleri, Nadir Hastalıklar Bilgi ve Farkındalık Anketi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Ortalama bilgi puanı 4.56 +/- 3.13 (aralık: 0-22) olarak bulunmuş olup, bu sonuç öğrencilerin nadir hastalıklara ilişkin bilgi düzeylerinin düşük olduğunu göstermektedir. "Nadir hastalıklar" terimine aşina olan öğrencilerin bilgi puanlarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (U = 4457, z = -3.17, p = .002). Ayrıca bilgi puanlarının, öznel farkındalık düzeyine göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir ( chi² (4) = 11.28, p = .024). Özellikle farkındalık düzeyini "çok kötü" olarak değerlendiren öğrencilerin puanlarının diğer gruplara göre daha düşük olduğu görülmüştür. Sonuç: Türkiye'de sağlık bilimleri öğrencilerinin nadir hastalıklara ilişkin bilgi düzeylerinin sınırlı olduğu belirlenmiştir. Önceki maruziyetin, daha yüksek bilgi ve farkındalık düzeyi ile ilişkili olduğu görülmüştür. Bu bulgular, sağlık meslekleri eğitiminde yapılandırılmış ve disiplinlerarası nadir hastalık eğitimine gereksinim olabileceğini göstermekte ve gelecekteki eğitim planlamalarına katkı sağlama potansiyeli taşımaktadır. Sağlık profesyonellerinin eğitimi perspektifinden bakıldığında; nadir hastalıkların yeterlilik temelli müfredatlara vaka temelli öğrenme, erken klinik deneyim ve yapılandırılmış değerlendirme stratejileriyle entegre edilmesi önerilmektedir. Bu entegrasyon, öğrencilerin farkındalık ve bilgi düzeylerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceği gibi gelecekteki müfredat geliştirme çalışmalarını da destekleyebilecek bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir.
