Mira ASSADI, Emel OKUMUŞ
Nefroloji Hemşireliği Dergisi - 2026;21(1):11-22
Amaç: Bu araştırma, İstanbul'da hemodiyaliz tedavisi gören kronik böbrek hastalarının yaşadığı psikososyal zorlukları ve ihtiyaçları nefroloji sosyal hizmeti perspektifiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada fenomenolojik desen kullanılmıştır. Kartopu örnekleme yöntemiyle ulaşılan 14 gönüllü hasta ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme soruları aracılığıyla toplanmış ve yansıtıcı tematik analiz yöntemiyle sistematik olarak kategorize edilmiştir.Bulgular: Analizler sonucunda beş ana tema belirlenmiştir: psikolojik ve duygusal zorluklar, sosyal geri çekilme, makineye bağımlılık, finansal yük ve diyetsel kısıtlamalar. Hastalar; teşhis sonrası kabullenmeme, depresyon, anksiyete ve suçluluk gibi duyguların yanı sıra uyku sorunları ve fiziksel güç kaybı yaşadıklarını belirtmişlerdir. Tedavi sürecinin iş yaşamını olumsuz etkilediği, maddi kayıplara yol açtığı ve sosyal izolasyonu tetiklediği saptanmıştır. Makineye bağımlılık ve katı diyetler, hastaların yaşam kalitesini düşüren diğer temel unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Sonuç: Hemodiyaliz hastaları, uzun tedavi süreçlerinin getirdiği zorluklarla başa çıkabilmek için hem tıbbi hem de psikososyal açıdan profesyonel desteğe ihtiyaç duymaktadır. Bu doğrultuda tedavi öncesi veya tedavi sonrası hastalar için kısa süreli psikososyal hazırlık ve uyum programları hazırlanabilir. Programda; hastalara hastalık hakkında bilgi vermek, tedavi öncesi ve sonrası süreci açıklamak, psikoeğitim oturumları hazırlamak, kaygı yönetimi çerçevesinde gevşeme ve nefes egzersizleri yaptırmak, sosyal izolasyonu önlemek amacıyla networklar oluşturup hastaları dahil etmek gibi uygulamalar yapılabilir. Söz konusu müdahalelerin sağlık kurumları bünyesinde, sosyal hizmet uzmanları ve multidisipliner sağlık ekipleri tarafından standart bir uygulama haline getirilmesi önerilmektedir.
