Büşra GÖÇER, Mehtap SÖNMEZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2025;1(2):11-26
Amaç: Bu çalışma, acil servislerde görev yapan sağlık çalışanlarının maruz kaldığı düzensiz nöbet sistemleri ve uzun çalışma saatlerinin neden olduğu uyku yoksunluğunun, bilişsel performans ve mesleki yaralanmalar üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Özellikle kesici -delici alet yaralanmaları gibi iş kazalarına yol açabilecek gizli risk faktörlerini ortaya koymak hedeflenmiştir. Yöntem: Anlatısal derleme yöntemiyle hazırlanan bu çalışmada, literatürde yer alan güncel ulusal ve uluslararası araştırmalar incelenerek nöbet düzeni, uyku kalitesi ve mesleki yaralanmalar arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Bulgular : Araştırmalar, uzun süreli gece nöbetleri ve düzensiz vardiya sistemlerinin sağlık çalışanlarının uyku kalitesini olumsuz etkilediğini ve bilişsel performanst a düşüşe neden olduğunu göstermektedir. Uyku sorunları olanlarda iş kazasına bağlı yaralanma riski 1,62 kat artış göstermektedir. Sık vardiya değişiklikleri, yetersiz dinlenme süreleri ve uyku eksikliği, dikkat dağınıklığına ve reaksiyon süresinde uzamaya yol açarak mesleki yaralanma oranlarını artırmaktadır. Gece vardiyalarında yaralanma oranı, gündüz vardiyasına kıyasla yaklaşık %50 daha yüksektir. Kesici -delici alet yaralanmalarının bu koşullarda daha sık görüldüğü belirlenmiştir. Haftada >=50 saat çalışa n hemşirelerde kesici -delici alet yaralanması olasılığı 1,5 kat artmaktadır. Sonuç ve Öneriler: Uyku yoksunluğu kaynaklı risklerin azaltılması için nöbet sistemlerinin optimize edilmesi, dinlenme sürelerinin artırılması ve uyku hijyeni eğitimlerinin yaygı nlaştırılması önerilmektedir. Bu önlemler, sağlık çalışanlarının güvenliğini sağlamak ve hasta bakım kalitesini yükseltmek açısından kritik öneme sahiptir. Ayrıca, iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının güçlendirilmesine katkı sağlayarak sağlık hizmetleri nin genel kalitesini artıracak stratejik bir yaklaşım sunmaktadır.
