Eda KESKİN
Akdeniz Tıp Dergisi - 2026;12(2026):1-8
Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH), alkol tüketmeyen bireylerde karaciğerde aşırı yağ birikimi ile karakterize bir hastalıktır ve dünya çapında en yaygın kronik karaciğer hastalığı olarak tanımlanır. Yağ birikimi artan serbest yağ asitleri, hepatik de novo lipogenez artışı ve yüksek diyetsel yağ alımı ile ilişkilidir. NAYKH, basit steatozdan alkolsüz steatohepatite ve ilerleyen aşamalarda siroz, karaciğer yetmezliği ve hepatosellüler karsinomaya kadar ilerleyebilir. Bu hastalığın patogenezinde yer alan mekanizmalar net değildir. Ancak insülin direnci, oksidatif stres ve sistemik inflamasyon NAYKH patofizyolojisi ve şiddetinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu derlemenin amacı NAYKH'nın risk faktörleri olan insülin direnci, oksidatif stres ve sistemik inflamasyon üzerinde D vitamini ve omega-3 yağ asitlerinin etkilerini özetlemektir. Son yıllarda, D vitamini ve omega-3 yağ asitleri diyabet ve kanser gibi birçok kronik hastalığın önlenmesi ve tedavisindeki yararlı etkileri nedeniyle dikkat çekmektedir. NAYKH tedavisi hâlâ tartışmalı bir konudur. Günümüzde ağırlık kaybı önerilen tek tedavi yöntemi olup, NAYKH'da yeni tedavi yaklaşımları araştırılmaktadır. İnsülin sensitizörleri, lipid düşürücü ilaçlar medikal tedavinin bir parçası olsa da omega-3 yağ asitleri ve D vitamini gibi bazı besin desteklerinin NAYKH için önleyici ve tedavi edici ajan olabileceği bildirilmektedir. Çeşitli çalışmalar, omega-3 ve D vitamini kullanımının inflamasyon belirteçlerini azalttığını ve karaciğer steatozunun düzelmesine katkı sağladığını göstermektedir. Bu iki biyoaktif bileşik, oksidatif stres ve inflamasyon üzerinde anti-inflamatuar ve antioksidan etki göstererek NAYKH için alternatif tedavi seçeneği olabilir.
