ŞEYMA LALOĞLU, NURGÜL KARAKURT
TOGÜ Sağlık Bilimleri Dergisi - 2025;5(1):38-54
Amaç: Araştırmada normal gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli kardeşlerine yönelik davranışları ile ebeveynlerin çocuk yetiştirme tutumları arasındaki ilişki incelenmiştir. Yöntem: Araştırmanın evrenini A ilinin Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerine kayıtlı olan özel gereksinimli çocukların anne, babaları ve normal gelişim gösteren kardeşleri oluşturmaktadır(N: 1073). Araştırmanın örneklemini ise çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 304 özel gereksinimli çocuğun normal gelişim gösteren kardeşi ve onların ebeveyni (anne-baba) oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında Sosyo-demografik Veri Formu, Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutum Ölçeği ve Schaeffer Kardeş Davranışı Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Bulgular: Çalışma bulguları incelendiğinde; “Aşırı Annelik Boyutu” ile “Birliktelik İlgili Olma Boyutu” ve “Empati Boyutu” arasındaki korelasyon değerleri p<0,05 ile anlamlı, “Ev Kadınlığını Red Etme Boyutu” ile “Birliktelik İlgili Olma Boyutu” ve “Empati Boyutu” arasındaki korelasyon değerleri p< 0,05 ile anlamlı, “Karı Koca Geçimsizliği Boyutu” ile “Nazik Olma Boyutu” ve “Empati Boyutu” arasındaki korelasyon değerleri p<0,05 ile anlamlı, “Baskı ve Disiplin Boyutu” ile “Birliktelik İlgili Olma Boyutu” arasındaki korelasyon değerleri p< 0,05 ile anlamlı olduğu bulunmuştur. Sonuç: Ebeveynlerin ’aşırı koruyucu tutum’ alt boyut puan ortalamalarının en yüksek puan ortalamasına sahip olduğu, normal gelişim gösteren çocukların özel gereksinimli kardeşlerine karşı ’nazik olma tutumu’, alt boyut puan ortalamalarının en yüksek puan ortalamasına sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Aşırı Annelik Boyutu ve Ev Kadınlığını Red Etme Boyutu puanları arttıkça kardeşler arasında Birliktelik İlgili Olma Boyutu ve Empati Boyutu puanlarının arttığı, Karı Koca Geçimsizliği Boyutu puanları arttıkça kardeşler arasında Nazik Olma Boyutu ve Empati Boyutu puanlarının arttığı, Baskı ve Disiplin Boyutu puanları arttıkça kardeşler arasında Birliktelik İlgili Olma Boyutu puanlarının arttığı saptanmıştır.
