GÜLEN GÜLER AKSU, ÖZLEM TEZOL, MERYEM ÖZLEM KÜTÜK, OZAN KAYAR, ALİ EVREN TUFAN, İREM KARGIN, PELİN DAĞ, İSMAİL DORUKHAN ERK, FEVZİYE TOROS
Düzce Tıp Fakültesi Dergisi - 2024;26(3):221-227
Amaç: Bu çalışma, nörofibromatozis tip 1 (NF1) tanısı olan çocuk ve ergenlerde benlik kavramını ve ilişkili psikolojik faktörleri incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntemler: Bu çalışmaya toplam 71 katılımcı (35 hasta ve 36 kontrol) dahil edildi. Ölçme aracı olarak Piers-Harris çocuklar için benlik kavramı ölçeği (PHBKÖ), aile değerlendirme ölçeği (ADÖ), Turgay yıkıcı davranım bozuklukları için DSM-IV’e dayalı tarama ve değerlendirme ölçeği (YDB- TDÖ), çocuklar için depresyon ölçeği (ÇDÖ), Beck depresyon envanteri (BDE), durumluk-sürekli kaygı envanteri (DSKE), çocuk uyku alışkanlıkları anketi (ÇUAA) ve otizm spektrum anketi-ergen formu (OSA-ergen) uygulandı. Bulgular: NF1 hastaları, kontrol grubuna kıyasla daha düşük toplam benlik kavramı puanlarının (p=0,002) yanı sıra daha düşük zihinsel işlevsellik/akademik başarı (p=0,002) ve popülerlik/sosyal beğeni (p<0,001) alt ölçek puanlarına sahipti. Dikkat eksikliği (p=0,024), durumluk anksiyete (p=0,028) ve sürekli anksiyete (p=0,012) semptomları bu hastalarda daha sıktı ve ergenlerde otistik özellikler (p<0,001) daha belirgindi. Annelerin depresyon (p=0,045) ve durumluk ve sürekli kaygı (sırasıyla p=0,016 ve p=0,006) düzeyleri NF1 grubunda daha yüksekti. NF1 tanılı çocuk ve ergenlerde depresyon, durumluk anksiyete ve hiperaktivite, benlik kavramının yordayıcıları olduğunu gösterdi (sırasıyla, p<0,001, p=0,036 ve p=0,016). Sonuç: NF1 tanısı olan Türk çocuk ve ergenler, akranlarına kıyasla, özellikle akademik ve sosyal alanlarda olmak üzere benlik kavramları ve psikolojik sağlıkları ile ilgili önemli zorluklarla karşılaşmaktadır. NF hastalarındaki zayıf benlik kavramının ve ilişkili psikolojik faktörlerin yaşamın erken dönemlerinde farkında olmak ve buna yönelik müdahale programları geliştirmek önemli görünmektedir.
