Özlem Totuk, Güldeniz Çetin Erci, Şevki Şahin
Arşiv Kaynak Tarama Dergisi - 2025;34(4):253-261
Gilenfatik sistem (GS), glial hücreler tarafından oluşturulan, beyin omurilik sıvısı aracılığı ile beyin interstisyel alandan atık ve çözünebilir moleküllerin uzaklaştırılmasını sağlayan bir drenaj sistemidir. Nörodejeneratif hastalıkların patolojisinde önemli bir rol oynadığı gibi tüm nörolojik hastalıklarda da fonksiyonu mevcuttur. Atık maddelerin uzaklaştırılamaması nörodejeneratif hastalıklarda kronik nöroinflamasyonun en önemli sebeplerinden birisidir. Yaşlanma, uyku, inflamasyon ve çeşitli hastalıklar gilenfatik sistemin fonksiyonunu olumsuz etkiler. Nörodejeneratif hastalıklarda Aquaporin 4 kanallarının modülasyonu üzerine yapılan çalışmalar bu sistemin işlev bozukluklarına dair umut vadeden sonuçlar göstermiştir. Bu derleme, GS'in işleyişi, bozulmasına neden olan faktörler ve nörolojik hastalıklar ile ilişkisi üzerine mevcut bilgileri Alzheimer hastalığı (AH), Parkinson Hastalığı (PH), Huntington hastalığı (HH), normal basınçlı hidrosefali (NBH), inme, epilepsi, amiyotrofik lateral skleroz (ALS), multipl skleroz (MS), nöromiyelitis optika spektrum hastalıkları (NMOSH), migren, idiyopatik intrakraniyal hipertansiyon (İİH), travmatik beyin hasarı (TBH) odak hastalık grupları üzerinden özetlemektedir.
