Fatma NAZLI, Ebru UMAY
Family Practice and Palliative Care - 2026;11(1):45-51
Giriş : Bu retrospektif kesitsel çalışmanın amacı, nöromüsküler hastalığı (NMH) olan hastalarda serum vitamin D düzeyleri ile üst ve alt ekstremite kas kalınlığı ve kas kütlesi arasındaki ilişkiyi incelemek; ayrıca vitamin D düzeylerinin beslenme durumu, el kavrama kuvveti ve yorgunluk ile olan ilişkisini değerlendirmektir. Yöntem: Bu retrospektif kesitsel çalışmaya, Ocak 2016 -Ocak 2020 tarihleri arasında nöromüsküler rehabilitasyon amacıyla hastanede yatarak tedavi gören ve en az bir yıldır NMH tanısı bulunan 51 hasta dâhil edildi. Demografik özellikler ve laboratuvar parametreleri hasta kayıtlarından elde edildi. Beslenme durumu Subjektif Global Değerlendirme ile, kas kuvveti Jamar dinamometresi ile ve yorgunluk Yorgunluk Şiddet Ölçeği kullanılarak değerlendirildi. Kas kalınlığı, dominant tarafta seçilmiş üst ve alt ekstremite kaslarının ultrasonografik ölçümleri ile belirlendi. Bulgular: Medyan serum vitamin D düzeyi 19,82 ng/mL (9,01 -39,82) olup, hastaların %62,7'sinde beslenme durumu normaldi. NMH alt grupları arasında değerlendirme parametreleri açısından anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Serum vitamin D düzeyleri ile el kavrama kuvveti (r=0,651; p=0,001) ve ön kol fleksör kas kalınlığı (r=0,693; p=0,001) arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulundu. Regresyon analizinde, el kavrama kuvveti ve ön kol fleksör kas kalınlığının serum vitamin D düzeyleri ile bağımsız olarak ilişkili olduğu gösterildi. El kavrama kuvvetindeki 1 birimlik artışın serum vitamin D düzeyinde 0,625 birimlik, ön kol fleksör kas kalınlığındaki 1 birimlik artışın ise serum vitamin D düzeyinde 1,459 birimlik artış ile ilişkili olduğu belirlendi. Sonuç: Bu çalışmada yer alan NMD hastalarında, serum 25(OH)D düzeyleri el kavrama kuvveti ve önkol fleksör kas kalınlığı ile pozitif yönde ilişkili bulunurken, değerlendirilen diğer kas gruplarında belirgin bir ilişki saptanmadı. Kesitsel tasarım nedeniyle nedensellik çıkarımı yapılamamakla birlikte, bu bulgular D vitamini durumunun periferik kas fonksiyonu ve morfolojisi ile ilişkili olabileceğini ve nöromüsküler rehabilitasyon bağlamında kasla ilişkili sonuçlar yorumlanırken dikkate alınması gerektiğini düşündürmektedir. Uygun kontrol grupları içeren, hastalığa özgü prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.
