Elif ŞANLI, Zerrin KARAASLAN, Cem İsmail KÜÇÜKALİ, Merve AKTAN SÜZGÜN, Ferda İLGEN USLU, Hande KARPUZOĞLU, Abdurrahman Fatih AYDIN, Mesude TÜTÜNCÜ, Recai TÜRKOĞLU, Tülin AKTÜRK, Semih BİLGİLİ, Birgül BAŞTAN TÜZÜN, Ayla ÇULHA OKTAR, Tuncay GÜNDÜZ, Murat KÜRTÜNCÜ, Betül BAYKAN, Nerses BEBEK, Uğur UYGUNOĞLU, Vuslat YILMAZ, Erdem TÜZÜN
Nöropsikiyatri Arşivi - 2026;63(1):590-597
Giriş ve Amaç: Otoimmün ensefalit (OE), serum ve/veya beyin omurilik sıvısında (BOS) nöronal yüzey antikorlarının (Abs) saptanmasıyla teşhis edilir. Fikse edilmiş hücrelerin kullanıldığı ticari biyoçip tabanlı hücre temelli test (HTT) ve canlı hücrelerin kullanıldığı HTT'ler tutarsız sonuçlar verebilir. Tanı ve tedaviye yanıtla ilişkili faktörleri belirlemek için, uyumsuz HTT sonuçları olan OE hastalarının özelliklerini ayrıntılı olarak aydınlatmayı amaçladık. Yöntem: Fikse HTT ile yapılan rutin taramada N-metil-D-aspartat reseptörü (NMDAR), lösin bakımından zengin glioma inaktif 1 (LGI1), kontaktin ilişkili protein benzeri 2 (CASPR2)-Abs pozitif bulunan toplam 45 hasta, in-house canlı HTT ve doku temelli test (DTT) ile tekrar değerlendirildi. Serum nörofilament hafif zincir (NFL) düzeyleri ölçüldü ve immünoterapiye yanıt 36,9+/-7,8 aylık bir takip döneminde değerlendirildi. Bulgular: Hem fikse hem de canlı HTT/DTT'de pozitif çıkan 30 hasta, limbik semptomlar ve OE'yi düşündüren EEG/MRG özellikleri gösterme eğilimi sergiledi. Buna karşılık, sadece fikse HTT pozitifliği olan 15 hastanın çoğu OE kriterlerini karşılamadı. Canlı HTT/DTT pozitifliği, immünoterapiye yanıtı veya eşlik eden kanserleri öngörmedi. Fikse HTT pozitif kategorisindeki bazı hastalar, otoimmün ensefalopatiyi ve yüksek NFL düzeylerini kuvvetle düşündüren özellikler sergiledi. Daha düşük hastalık şiddeti, viral prodromal bulguların varlığı, otonomik semptomların yokluğu ve yüz diskinezisi olmaması tedaviye yanıtla ilişkiliydi. Sonuç: Canlı HTT/DTT, fikse hücre temelli testlere göre daha yüksek tanısal doğruluk sergilemiş ve yalancı pozitif antikor saptanma olasılığını önemli ölçüde azaltmıştır. Pozitif canlı HTT/DTT sonuçları, kesin OE kriterleri ile güçlü bir şekilde örtüşmektedir. Ancak, canlı HTT ve NFL sonuçları immünoterapiye yanıtı öngörmede ve eşlik eden kanserleri tanımlamada başarısız olmuştur. Bu durumun, muhtemelen canlı HTT/DTT negatif kategorisindeki bazı hastaların immünoterapiye yanıt veren nöroenflamatuvar bozukluklara sahip olmasından kaynaklandığı varsayılmaktadır.
