Güliz UYAR GÜLEÇ, Sevin KIRDAR, Ceylan AK, Mehtap KILIÇ EREN, Hüseyin ÖRÜN
Viral Hepatitis Journal - 2026;32(2):51-59
Amaç: Nükleos(t)id analoglarının (NA) uzun süreli kullanımı, mitokondriyal işlev bozukluğu ve olası yan etkilerle ilişkilendirilmiştir. Bu çalışmada, tedavi altındaki ve tedavi-naiv kronik hepatit B (KHB) hastalarında nefrotoksisitenin değerlendirilmesi ve potansiyel bir epigenetik mekanizma olarak DNA metiltransferaz 1 (DNMT1) ekspresyonunun araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Tenofovir disoproksil fumarat (TDF) veya entekavir (ETV) tedavisini >=12 ay boyunca alan yetişkin KHB hastaları "tedavi altındaki" grubu oluştururken, tedavi görmemiş hastalar ise "tedavi-naiv" grubu oluşturdu. Başlangıçta ve 3., 6. ve 12. aylarda ölçülen böbrek parametreleri retrospektif olarak analiz edildi. Glomerüler filtrasyon hızındaki (GFR) uzunlamasına değişiklikler, doğrusal karışık etki modellemesi kullanılarak değerlendirildi. Pilot çalışma olarak, periferik kan mononükleer hücrelerinde DNMT1 ekspresyonu değerlendirildi. Bulgular: Toplam 158 hasta analiz edildi; 91'i tedavi altında, 67'si tedavi-naiv hastaydı. Tedavi altındaki grupta medyan GFR değerleri, başlangıçtaki 102,3'ten 12. ayda 102,1'e istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş gösterdi (p=0,012). Boylamsal analizde, her bir ek zaman noktası ortalama 1,65 mL/dk/1,73 m2'lik bir GFR düşüşü ile ilişkilendirildi (%95 güven aralığı: -3,13 ila -0,16; p=0,030). Yaş, GFR azalmasıyla bağımsız olarak ilişkilendirildi (yılda -0,75 beta; p<0,001). TDF ve ETV arasında böbrek fonksiyon sonuçlarında anlamlı bir fark gözlenmedi. Pilot epigenetik analizde (n=25), DNMT1 ekspresyonu tedavi görmüş ve tedavi görmemiş hastalar arasında benzerdi (medyan 1,1789'a karşı 0,7565; p=0,466). Sonuç: Uzun süreli NA tedavisi, böbrek fonksiyonunda hafif bir düşüşle ilişkili bulunmuştur. DNMT1 ekspresyonunda istatistiksel olarak anlamlı bir değişiklik gözlenmemiş olsa da, olası mitokondriyal etkiler nedeniyle daha geniş kapsamlı prospektif çalışmalarla bu konunun daha ayrıntılı olarak araştırılması gerekmektedir.
