Fatma Ayça ÜNAL, İlknur Gökçe YILDIRIM
TOGÜ Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;6(3):598-608
Obezite, son yıllarda dünya genelinde hızla artarak önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Bu durumun ortaya çıkmasında yalnızca bireysel seçimler değil, bireyin yaşadığı fiziksel, sosyal, ekonomik ve politik çevrenin beslenme davranışlarını şekillendiren güçlü etkileri olduğu bildirilmektedir. "Obezojenik çevre" kavramı; yüksek enerji yoğunluklu besinlere kolay erişim, agresif besin pazarlaması, uygun fiyatlı sağlıksız ürünlerin yaygınlığı ve tüketimi teşvik eden sosyal normlar gibi faktörler aracılığı ile bireylerin fazla enerji alımını destekleyen ortamı ifade etmektedir. Bu çevresel faktörlerin hem homeostatik hem de hedonik yeme mekanizmalarını etkileyerek daha fazla yeme, hızlı yeme, farkındalığı düşük yeme ve duygusal yeme davranışlarını artırdığı belirtilmektedir. Literatürdeki çalışmalar, porsiyon büyüklüğü, yiyecek çeşitliliği, görsel-işitsel yiyecek uyaranları ve sosyal çevrenin, bireyin biyolojik açlık düzeyinden bağımsız olarak tüketimi artırabileceğini göstermektedir. Bu derlemenin amacı, obezojenik çevrenin yeme davranışları üzerindeki etkilerini güncel bilimsel kanıtlar doğrultusunda incelemek ve beslenme davranışlarını şekillendiren çevresel etmenleri açıklamaktır.
