Orçun YORULMAZ, Özge KURULUŞ, Merve DEMİR
Klinik Psikoloji Dergisi - 2026;10(1):69-85
Alanyazında obsesif -kompulsif bozukluğa (OKB) özgü ölçüm araçları çoğunlukla semptomlar, bilişsel, duygusal, kontrol faktörleri veya sonuçlar gibi spesifik bir duruma odaklanmaktadır. Ayrıca, OKB'yi istem dışı deneyimden verilen tepkilere kadar süreç odakl ı bir bakışla ele alan ölçüm aracının olmadığı görülmektedir. Buradan hareketle, Garcia -Soriano tarafından OKB semptomları, ilişkili duygusal ve bilişsel tepkiler ile kontrol davranışlarını inceleyen Obsesif İstem Dışı Düşünceler Envanteri (OİDE) geliştiri lmiştir. Ülkemizde bu kap-samda bir araç olmamasından hareketle, bu formu Türkçeye çevirmek ve psikometrik özelliklerini incelemek üzere ilk olarak her hangi bir psikiyatrik tanıya sahip olmayan 227 yetişkin kişiden OİDE ve bölümlerine yönelik diğer araçları n yer aldığı bir anket seti uygulanmış; veriler yapı, eş -zaman ve ölçüt bağıntılı geçerlik ve güvenirlik yönünden analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, OİDE'nin istem dışı deneyim türlerine odaklanan kısmındaki faktör yapısının orijinalden farklılaştığını g östermiştir. Özellikle, cinsellik boyutunun ayrıştığı ve bazı sal-dırganlık maddelerinin kontrol alt boyutunda algılandığı belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, yeni faktör yapısının t atmin edici düzeyde güvenirliğe sahip olduğu saptanmıştır. Beklene n şekilde OİDE'nin alt boyutlarının OKB semptomları, bilişsel faktörler ve kont-rol tepkilerini değerlendiren diğer ölçüm araçları ile pozitif yönde korelasyona sahip olduğu; yüksek düzeyde OKB semptomları belirten katılımcıların cinsellik alt boyutu hariç tüm boyutlarda diğerlerine göre daha yüksek puanlar bildirdiği gözlenmiştir. Son olarak, başka bir geçerlik testi için OKB'nin sıklıkla görülebildiği postpartum dönemdeki 50 anneden toplanan verilerde yetişkin gruba benzer k orelasyonel ilişkiler görülürken , daha büyük yaşta çocukları olan anneler ile yapılan karşılaştırmada, postpartum grubun OKB semptomları toplam, tabu düşünceler ve bulaşma boyutları ile duygusal ve bilişsel tepkiler ile kontrol davranışlarında daha yüksek puan rapor ett ikleri anlaşıl-mıştır. Nihayetinde tüm bu analiz bulguları, Türkçe OİDE'nin yapı, eş -zaman ve ölçüt bağıntılı geçerliği ile güvenirliğini desteklerken, ülkemizde OKB boyutlarından cinsellik temelli semptomların özerk olarak diğer türlerden ayrı görüldüğüne dair geçmiş araştı rma sonuç-larını hatırlatmaktadır.
