Banu Tijen CEYLAN, Emirhan AKYOL
Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Dergisi - 2026;34(1):62-71
Amaç: Bu çalışmanın amacı, farklı eğitim kademelerinde görev yapan öğretmenlerde, ses sağlığı ile ilişkili risk faktörlerini ve ses hijyeni alışkanlıklarını değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Bu kesitsel, çevrim içi anket çalışmasına 685 öğretmen dâhil edildi. Anket formu; demografik özellikleri, mesleki çalışma koşulları, sesle ilişkili tıbbi öykü ve ses hijyeni alışkanlıklarını içerecek şekilde düzenlendi. Sesle ilişkili belirtiler, Ses Handikap İndeksi-10 (SHİ-10) ile değerlendirildi ve katılımcılar SHİ-10 <11 (ses bozukluğu yok) ve SHİ-10 >=11 (ses bozukluğu var) olarak 2 gruba ayrıldı. Gruplar, ses belirtileri ve ses hijyeni alışkanlıkları açısından karşılaştırıldı; ses bozukluğu ile ilişkili bağımsız risk faktörlerini belirlemek için çok değişkenli lojistik regresyon analizi kullanıldı. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 44,07+/-8,75 yıl olup, %75,6'sı kadındı ve çoğu lise düzeyinde görev yapmaktaydı. SHİ-10'a göre ses bozukluğu prevalansı %15 olarak bulundu. En sık bildirilen yakınmalar, boğaz ağrısı/kuruluk, konuşurken yorulma, boğaz temizleme ihtiyacı ve ses kısıklığıydı. Lojistik regresyon analizinde, haftalık >=21 saat ders verme, sınıf mevcudunun >=21 olması, boğaz temizleme/öksürük, bağırarak konuşma, yorgunken konuşmaya devam etme, kuru/havasız ortamda bulunma, hiperfonksiyonel fonasyon ve günde >=3 bardak çay-kahve tüketimi ses bozukluğu ile anlamlı ilişkili bulundu. Günde >6 bardak su tüketimi ve yeterli uyku ise koruyucu faktörler olarak saptandı. Sonuç: Öğretmenlerde ses bozuklukları, bireysel, mesleki ve çevresel etkenlerin etkileşimiyle ortaya çıkan önemli bir mesleki sağlık sorunudur. Ses sağlığı için yanlış ses kullanım alışkanlıklarının bırakılması, vokal yükü artıran olumsuz sınıf koşullarının düzenlenmesi, yeterli hidrasyon ve uykuya dikkat edilmesi önemlidir. Bu bulgular, öğretmenlerin ses sağlığını korumaya yönelik ses hijyeni eğitimlerinin ve kurumsal düzenlemelerin gerekliliğini ortaya koymaktadır.
