Hakan KAYIŞ, Tuğçe Nur TAZEGÜL, İclal ŞAHİN, Nur BAŞARAN, Duru COŞKUN, Beyza ÇİFTÇİ, Beyza Nur EMİRHAN, Ceyda BAKICI, İrem KAYAR, Rümeysa ÖZATAŞ, Damla DİKMENLİ, Sena ŞAHİN, Bengisu SALMAN
Bozok Tıp Dergisi - 2026;16(2):183-194
Amaç: Bu araştırmanın amacı, okul öncesi çocuklarda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ile ilişkili yıkıcı davranışlar ve anksiyete bozukluğu belirtilerinin; aile işlevselliği, uyku düzeni, fiziksel aktivite ve ekran süresi gibi psikososyal faktörlerle ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntemler: Mart-Mayıs 2025 tarihleri arasında Zonguldak il merkezinde yer alan bir anaokulunda yürütülen kesitsel çalışmaya, 3-6 yaş aralığında 84 çocuk ve ebeveynleri katılmıştır. Veriler, sosyodemografik formun yanı sıra Ercan Okul Öncesi Yıkıcı Davranış Bozuklukları Ölçeği, Aile Değerlendirme Ölçeği, Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi ve Okul Öncesi Çocuklarda Anksiyete Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 29.0 programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Erkek çocuklarda sosyal ve yaygın anksiyete düzeylerinin kız çocuklara kıyasla daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Boşanmış ebeveynlere sahip çocukların ayrılık anksiyetesi puanları anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Annesinde psikiyatrik hastalık öyküsü bulunan çocuklarda hem toplam anksiyete düzeyi hem de fiziksel yaralanma korkusu puanları anlamlı şekilde daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). Fiziksel aktivite düzeyi düşük olan çocukların yaygın anksiyete puanları anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Artan ekran süresi, yatma zamanı direnci ile pozitif yönde ilişkili bulunmuş; ekran süresi ile anksiyete belirtileri arasında ise anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Bulgular, okul öncesi dönemde görülen psikiyatrik belirtilerin bireysel etmenlerin yanı sıra ailevi, çevresel ve yaşam tarzı değişkenleriyle ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Özellikle uyku kalitesi ve fiziksel aktivite düzeyi gibi modifiye edilebilir değişkenlerin erken dönemde değerlendirilmesi ve müdahale planlarına dahil edilmesi önerilmektedir.
