Kübra BUDAL AYTAÇ, Hilal MERCAN AKÇAY, Arzu YÜKSELEN
Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;15(2):86-99
Amaç: Olumlu ve destekleyici bir aile ortamı, erken çocukluk döneminde sağlıklı psikososyal gelişimin desteklenmesinde kritik bir faktör oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, bu çalışmanın amacı okul öncesi dönemdeki çocukların psikososyal durumları ile aile iklimi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Örneklem ve Yöntem: Bu araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiş olup, çalışma grubunun belirlenmesinde kolayda örnekleme yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, İstanbul'da ikamet eden ve okul öncesi dönemde çocuğu bulunan 178 anne oluşturmaktadır. Veriler, Demografik Bilgi Formu, 3-6 Yaş Çocuklar İçin Psikososyal Durum Değerlendirme Ölçeği (Ebeveyn Formu) ve Aile İklimi Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin normal dağılım göstermemesi nedeniyle analizlerde Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri ile korelasyon analizleri kullanılmış, anlamlı farklılıkların belirlenmesi amacıyla Bonferroni düzeltmeli ikili karşılaştırmalar post-hoc analiz olarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Okul öncesi eğitime devam eden ve etmeyen çocuklar arasında aile ilişkileri açısından anlamlı farklılık olduğunu göstermiştir. Annelerin algıladıkları ekonomik duruma göre aile ilişkileri ve aile ortamı puanlarının anlamlı düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir. Anne çalışma durumuna göre çocukların psikososyal durumları arasında anlamlı farklılık saptanmıştır. Çocuk sayısına göre aile ilişkileri ve aile ortamı puanlarında anlamlı farklılık bulunmuştur. Ayrıca anne öğrenim düzeyine göre hem çocukların psikososyal durumları hem de aile ilişkileri açısından anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra, anne yaşı ile aile ilişkileri (r=-0.241, p<0.001), bilişsel uyum (r=-0.237, p<0.001) ve genel aile ortamı (r=-0.277, p<0.001) arasında negatif yönlü ve düşük düzeyde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca çocukların psikososyal risk düzeyleri ile aile ilişkileri arasında negatif yönlü ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki (r=-0.331, p<0.001), genel aile ortamı ile ise negatif yönlü ve düşük düzeyde anlamlı bir ilişki (r=-0.206, p<0.01) belirlenmiştir. Sonuç: Bu bulgular, aile ikliminin okul öncesi dönem çocuklarının psikososyal iyi oluşuyla ilişkili önemli bir faktör olabileceğini düşündürmektedir. Özellikle sosyoekonomik açıdan dezavantajlı ve yüksek riskli gruplarda aile içi ilişkilerin güçlendirilmesi ve aile ortamının iyileştirilmesi, erken çocukluk döneminde daha olumlu psikososyal sonuçları destekleyebilir.
