İsmail Mücahit ALPTEKİN, Burçin Melike KÜÇÜKÖZKAN, Hüdanur DEMİR
Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;15(1):53-66
Bu kesitsel çalışmada, 4-10 yaş arası 580 okul öncesi ve okul çağındaki çocukta ekran süresi ile diyet alımı arasındaki ilişki araştırılmıştır. Besin ögesi alımları Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi Referans Değerleri ile karşılaştırılmış, yeme davranışları Çocuk Yeme Davranışları Anketi ile değerlendirilmiştir. İlişkiler cinsiyet, yaş, beden kütle indeksi, anne yaşı, anne eğitimi ve hane geliri için düzeltilmiş çok değişkenli lojistik regresyon ile analiz edilmiştir. Yüksek ekran süresi (>=2 saat/gün) daha çok büyük çocuklarda görülmüştür (% 60 - %37) ve kişisel dijital cihaz sahipliği ile ekran karşısında yeme davranışıyla birlikte ortaya çıkmıştır. Yedi-on yaş grubunda >=2 saat/gün ekran süresi, daha yüksek günlük enerji (1470 - 1331 kkal/gün, p=0.001), karbonhidrat (175 - 156.7 g/gün, p<0.001), lif, çoklu doymamış yağ asitleri, potasyum ve demir alımı, daha sık atıştırma ve daha yüksek "içme isteği" puanları ile ilişkili bulunmuştur. Dört-altı yaş grubunda >=2 saat/gün ekran süresinin protein (% enerji), tekli doymamış yağ asidi (% enerji) ve alpha-tokoferol alımının ve "yemekten keyif alma" puanlarının düşük olması ve daha sık atıştırma ile ilişkili olduğu görülmüştür. Ayrıca, günlük ekran süresi >=2 saat/gün olmasının daha yüksek enerji alımının (B=109.33 kkal/gün, p<0.05) ve daha yüksek karbonhidrat alımının (B=19.30 g/gün, p<0.001) bağımsız bir öngörücüsü olduğu görülmüştür. Anne eğitimi enerji, protein ve karbonhidrat alımıyla negatif; içme isteği makrobesin alımıyla pozitif ilişkili bulunmuştur. Sonuç olarak, riskler yaşa göre farklılık göstermektedir ve bu da gelişimsel odaklı müdahalelere ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır.
