FATMA ÖZCAN, EDA GÜRÇAY
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilimleri Dergisi - 2023;26(2):167-173
Amaç: Bu çalışmada, omuz ağrısı olan hastalarda sağlık okuryazarlığı düzeyini belirlemek, demografik ve klinik veriler ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel olarak planlanan çalışmaya 18-65 yaş arası 2 aydan uzun süredir omuz ağrısı olan ve ultrasonografik değerlendirme ile omuz patolojisi saptanan 62 hasta dâhil edildi. Hastaların demografik verileri [yaş, cinsiyet, beden kitle indeksi (BKİ), eğitim düzeyi, meslek, medeni durum, gelir düzeyi, aile tipi] ve klinik özellikleri (semptom süresi) kaydedildi. Omuz ağrısının (istirahat/hareket esnasında/gece) şiddeti görsel analog skala [visual analog scale (VAS)] ile omuz disabilitesinin seviyesi Omuz Ağrı ve Disabilite İndeksi ile sağlık okuryazarlığının düzeyi Türkiye Sağlık Okur Yazarlığı- 32 (TSOY-32) Ölçeği ile değerlendirildi. Bulgular: Hastaların 18’i (%29) yetersiz, 18’i (%29) sınırlı, 9’u (%14,5) yeterli ve 17’si (%27,5) mükemmel sağlık okuryazarlık düzeyine sahipti. Yaş, cinsiyet, BKİ, eğitim düzeyi ve gelir düzeyi gruplarında TSOY-32 skoru açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı (sırasıyla p değerleri: 0,017; 0,001; <0,001; <0,001; <0,001). Yaş, BKİ, VAS-istirahat skoru, VAS-gece skoru ile TSOY-32 skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif korelasyon olduğu belirlendi (sırasıyla p değerleri: 0,008; <0,001; 0,029; <0,001) (sırasıyla r değerleri: -0,332; -0,442; -0,277; -0,460). Sonuç: Omuz ağrısı olan hastaların yarısından fazlasının sağlık okuryazarlık düzeyi yetersiz veya sınırlıdır. Yirmi dokuz yaş ve altında, kadınlarda, zayıf ve normal kilolularda, yükseköğretim mezunu olanlarda, gelir düzeyi asgari ücretin ≥2 katı olanlarda sağlık okuryazarlığı daha fazladır. Sağlık okuryazarlık düzeyi azaldıkça istirahat ve gece ağrı düzeyleri artmaktadır. Sağlık okuryazarlık düzeyinin artması bireyin ağrıyla baş etme becerisini ve motivasyonunu pozitif yönde etkileyebilir.
