Esra ÇAVUŞOĞLU, Hilal ALTUNDAL DURU, Kudret OĞUZ, Ümmügülsüm KILIÇ, Meral GÜN
Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;19(2):267-277
Amaç: Bu araştırma, onkoloji hastalarına bakım veren bireylerde sosyodemografik faktörler ve psikolojik dayanıklılığın iyilik hali üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tasarıma sahip bu çalışma, 24 Nisan 2023 ve 15 Temmuz 2023 tarihleri arasında Türkiye'nin güneyinde bir üniversite hastanesinin onkoloji servisinde 173 bakım verenle yürütülmüştür. Veri toplamada Kişisel Bilgi Formu, Bakıcı İyilik Ölçeği ve Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü ANOVA ve çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmamızda bakım verenlerin temel ihtiyaçlar alt boyutu puan ortalaması 56.37+/-20.98, yaşamsal faaliyetler alt boyutu puan ortalaması 58.29+/-21.14 ve psikolojik dayanıklılık ölçeği puan ortalaması ise 60.38+/-30.70 olarak bulunmuştur. Regresyon analizine göre ise yaş, psikolojik dayanıklılık, yaşamsal faaliyetler alt boyutu, çocuk sahibi olma, çalışma durumu, bakım verenin sağlık durumunun iyi olması ve bakım verenin düzenli ilaç kullanımı gibi değişkenler temel ihtiyaçları karşılama düzeyini artırırken; düşük eğitim düzeyi ve kronik hastalık varlığı ise bu düzeye olumsuz etkide bulunmuştur (R²=0.890, p<0.001). Ayrıca, temel ihtiyaçları karşılama boyutunun yüksek olması yaşamsal faaliyetler boyutunu olumlu etkilerken; genç yaş ve okuryazar olmama ise olumsuz etkiler göstermiştir (R²=0.829, p<0.001). Sonuç: Psikolojik sağlamlık ve destekleyici sosyodemografik faktörler, bakım verenlerin iyi oluşunu artırmada kritik rol oynamaktadır. Özellikle düşük eğitim düzeyine veya kronik hastalığa sahip bakım verenlere yönelik destekleyici müdahaleler onkoloji alanında bakım kalitesini artırabilir.
