Mehmet Selman ÖNTAN, Veysel Bilgehan BEZİRHAN
Geriatrik Bilimler Dergisi - 2026;9(1):24-30
Kırılganlık, azalmış fizyolojik rezervler ve stres etkenlerine karşı duyarlılığın artması ile karakterize, dinamik ve çok etkenli bir geriatrik sendromdur. Bu sendrom; fonksiyon kaybı, hastaneye yatış, bağımlılık ve mortalite gibi çeşitli olumsuz klinik sonuçlarla ilişkilidir. Yaşla birlikte görülme sıklığı artmakla birlikte, kırılganlık doğal yaşlanma sürecinden bağımsız bir durumdur ve erken dönemde uygulanacak müdahalelerle önlenebilir ya da geri döndürülebilir. Kırılganlığın gelişiminde; multimorbidite, malnütrisyon, bilişsel gerileme, polifarmasi ve sedanter yaşam tarzı gibi çeşitli risk faktörleri rol oynamaktadır. Altta yatan patofizyolojik süreçler arasında kronik inflamasyon, nöroendokrin yanıtın bozulması, sarkopeni ve immün yetmezlik yer almaktadır. Kırılganlığın değerlendirilmesine yönelik, fiziksel fenotipe ya da sağlıkla ilişkili yetersizliklerin birikimine dayalı çeşitli ölçme araçları mevcuttur. Bu değerlendirme yöntemleri, klinik karar alma süreçlerini desteklemekte ve bireye özgü tedavi planlamasının yapılandırılmasına katkı sağlamaktadır. Kırılganlığın etkin yönetimi, bireyselleştirilmiş bakım yaklaşımlarını esas alan multidisipliner bir yaklaşımı zorunlu kılmaktadır. Bu süreçte erken tanı, uygun beslenme ve fiziksel aktivite gibi önleyici stratejilerin uygulanması ile farmakolojik tedavilerin dikkatli şekilde düzenlenmesi temel unsurlar arasında yer alır. Özellikle diabetes mellitus ve hipertansiyon gibi eşlik eden komorbiditelerin varlığında, farmakoterapötik müdahalelerin daha titiz bir biçimde planlanması gerekmektedir.
