MAHRUK RASHIDI, H ŞEYDA ÖZCAN
Türk Diyabet Hemşireliği Dergisi - 2022;2(2):9-17
Amaç: Bu çalışma, oral antidiyabetik kullanan tip 2 diyabetli bireylere verilen kendi kendini yönetme eğitiminin diyabet kontrolü ve diyabet kontrolünü etkileyen faktörler üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Yöntem:Randomize kontrollü ve deneysel araştırma deseninde yürütülen çalışma, İstanbul’daki bir eğitim ve araştırma hastanesinin diyabet polikliniğinde izlenen ve oral antidiyabetik kullanan tip 2 diyabetli bireylerle gerçekleştirildi. Araştırmanın örneklemi eğitim grubunda 31, kontrol grubunda 30 olmak üzere toplam 61 bireyden oluştu. Veriler; Hasta Bilgi Formu, Diyabet Tedavisinden Memnuniyet Anketi, Hasta Sağlık Anketi (PHQ-9), EuroQoL Genel Yaşam Kalitesi Ölçeği (EQ-5D-5L) ve Diyabette Öz Yönetim Algısı Skalası (DÖYAS) kullanılarak toplandı. Eğitim grubundaki diyabetli bireylere araştırmacılar tarafından geliştirilen ve toplam 7 modülden oluşan, bir gün süren Kendi Kendini Yönetme Eğitimi uygulandı. İlk değerlendirmeden 1 ay ve 3 ay sonra her iki gruptaki ölçümler tekrarlandı. Bulgular: Eğitim grubunun HbA1c değerlerinin eğitim öncesi değerine göre 1. ay ve 3. ay sonunda (F=4, 339; p=0, 022) ve Beden Kütle İndeksi (BKİ) değerlerinin (F=3, 907; p=0, 031), hipoglisemi yaşama deneyimlerinin (F=4, 805; p=0, 016) giderek anlamlı olarak azaldığı görülürken kontrol grubunda ise anlamlı bir değişimin olmadığı saptandı. Eğitim grubundaki katılımcıların diyabet tedavisinden memnuniyet düzeylerinin ise istatistiksel olarak ileri derecede anlamlı bir artış (F=9, 793; p=0, 001) göstermiştir. Sonuç: Eğitim sonrasında eğitim grubunun kontrol grubuna göre 1 ayda ve 3 ayda HbA1c ve BKİ değerlerinin, hipoglisemi yaşama deneyimlerinin ve depresyon düzeyinin azaldığı belirlenmiştir. Yaşam kalitesi ve depresyon yaşama düzeyinin ve diyabet memnuniyet ölçeği ve sağlık anketinin her hasta için ölçülmesi, diyabet hastaların eğitiminde klasik eğitim yöntemlerinin yanında diyabet sohbet haritaları ile planlanan eğitim modelleri gibi etkin hasta katılımının sağlandığı eğitimlerin uygulanması önerilir.
