İBRAHİM ULUDOĞAN, MURAT BİRTANE
Eskisehir Medical Journal - 2025;6(3):255-261
Giriş: Bu anlatısal derlemenin amacı, oral izotretinoinin kas-iskelet sistemi üzerindeki advers etkilerine ilişkin güncel literatürü özetlemek, olası mekanizmaları ve klinik yansımaları tartışmak ve klinisyenler için izlemde dikkat edilmesi gereken temel noktaları vurgulamaktır Yöntem: Ocak 1983-Ağustos 2025 arasında yayımlanmış literatür PubMed, Google Scholar ve ScienceDirect veri tabanlarında taranmıştır. Aramalarda "isotretinoin," "retinoids," "musculoskeletal system," "sacroiliitis," "spondylarthropathies," "arthritis," "hyperostosis," "osteoporosis," "hypercalcemia," "myalgia," "creatine kinase" ve "rhabdomyolysis" anahtar kelimeleri kullanılmıştır. Tarama sürecinde yalnızca İngilizce yayımlanmış makaleler değerlendirmeye alınmıştır. Çalışmaların metodolojik kalitesini değerlendirmek için resmi bir ölçek kullanılmamış; bunun yerine çalışmanın konuya uygunluğu, örneklem kalitesi ve klinik katkısı dikkate alınmıştır. Sistematik derlemeler, klinik çalışmalar, olgu serileri ve olgu sunumları dahil edilmiştir. Bulgular önceden belirlenen alt başlıklar altında anlatımsal biçimde sentezlenmiştir. Bulgular: İzotretinoinin kas-iskelet sistemi üzerindeki yan etkileri: aksiyel spondiloartrit benzeri bulgular (inflamatuvar bel ağrısı, sakroiliit, entezit), periferik artrit, hiperostoz, erken epifiz kapanması, osteoporoz, hiperkalsemi, miyalji ve kreatin kinaz yüksekliği şeklinde ortaya çıkmaktadır. Bel ağrısı, artralji ve miyalji en sık görülen yan etkilerdir ve genellikle tedavinin ilk üç ayında ortaya çıkar. Sakroiliit olguları çoğunlukla akut, HLA-B27 negatif olup ilaç kesilmesiyle düzelir. Kemik etkileri genellikle uzun süreli, yüksek kümülatif dozlarla ilişkilidir; kısa süreli tedavilerde ise D vitamini metabolizması etkilenebilmektedir. Kas tutulumu çoğunlukla hafif seyirli olmakla birlikte yoğun egzersizle nadiren rabdomiyolize yol açabilir. Sonuç: İzotretinoinin kas-iskelet sistemi üzerindeki yan etkileri genellikle hafif ve geri dönüşümlüdür; ancak spondiloartrit veya diğer romatolojik hastalıkları taklit edebilir. Yan etkilerin farkında olunması, D vitamini durumu dahil olmak üzere başlangıç risk değerlendirmesinin yapılması ve erken tanı, yanlış tanı ve gereksiz girişimlerin önlenmesi açısından kritik önemdedir. Dermatoloji ile kas-iskelet sistemi uzmanlarının iş birliği, hasta yönetimini optimize eder.
