Adem YAĞAN, Ozan AYDEMİR
Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care - 2026;20(2):206-213
Amaç: Bu çalışma, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran bireylerin organ bağışına ilişkin bilgi ve tutumlarını ve bunlarla ilişkili faktörleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Kesitsel tasarımla yürütülen araştırmaya 533 birey dahil edilmiştir. Veriler yüz yüze anket yöntemiyle toplanmış; anketin ikinci bölümü 19 çoktan seçmeli ve 1 açık uçlu sorudan oluşmuştur; analizlerde Pearson Ki-kare testi, Linear-by-Linear Association ve gerektiğinde Fisher's Exact Test kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %76,2'si organ bağışını dini açıdan uygun bulmuş ve bu grupta bağış yapma eğilimi anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p < 0,001). Kentte yaşayan bireylerde bağış eğilimi kırsal alanlara göre daha yüksektir (p = 0,005). Bağışla ilişkili tutumlar; bağışçıya duyulan güven, dini uygunluk algısı ve bilgiyle ilişkili değişkenlerle anlamlı ilişki göstermiştir. Kronik sağlık sorunu bildiren katılımcılar yaş gruplarına göre anlamlı farklılık göstermiştir. Katılımcıların %77,1'i anadilde bilgilendirmenin önemli olduğunu belirtmiş, dil bariyerinin farkındalık üzerinde etkili olabileceğini ifade etmiştir. Sonuç: Organ bağışı tutumları; özellikle dini algılar, bilgi kaynaklarının niteliği, ikamet yeri ve dil ile ilişkili gereksinimler gibi çok boyutlu faktörlerden etkilenmektedir. Toplumsal bilgilendirme eksikliği, dil bariyerleri ve güvenilir kaynaklara erişimin sınırlı olması bağış davranışını olumsuz etkileyen temel etmenlerdir.
