Yüksel A, İlgar Akelma C, Ogan N, Sayın Gülensoy E, Akpınar EE
Tuberculosis and Thorax - 2025;73(4):239-248
Orta-yüksek riskli akut pulmoner tromboemboli (PE) hastalarında erken dönemde hızla kardiyovasküler dekompanzasyon ve ölüm gelişebilir. Orta-yüksek riskli akut PE olgularında intravenöz sistemik yarı-doz trombolitik tedavinin hastane içi mortalite ve intrakranial kanama üzerine etkisini araştırmaktır. Materyal ve Metod: Retrospektif, tek merkezli bu çalışmaya akut orta-yüksek riskli PE tanı ve tedavisi alan 128 hasta dahil edilmiştir. Hastalar tedavi modalitelerine göre yarı-doz trombolitik (0.6 mg/kg alteplaz, maksimum doz: 50 mg) grubu ve parenteral antikoagülan (standart ve/veya düşük moleküler ağırlıklı heparin) grubu olmak üzere iki grupa ayrılarak incelenmiştir. Yarı-doz trombolitik grubu (n= 56) ile antikoagülan grubu (n= 72) arasında hastane içi mortalite, sağ ventrikül yetmezlik bulgularındaki düzelme ve hemorajik komplikasyonların sıklığı karşılaştırılmıştır. Bulgular: Yarı-doz trombolitik grubundaki hastalar antikoagülan grubunda yer alan hastalardan daha gençti (63.5 +/- 15.5'e karşı 70.3 +/- 15.5; p= 0.016). Her iki grupta bazal klinik bulgular, basitleştirilmiş PESI skoru, vital bulgular, laboratuvar ve ekokardiyografik bulgular benzerdi. Hemodinamik dekompanzasyon yarı-doz trombolitik grubunda antikoagülan grubuna göre anlamlı derecede daha düşük izlenmiştir [%1.8'e karşı %11.1; OR: 0.145, (%95 CI: 0.018-1.2); p= 0.041]. Yarı-doz trombolitik verilen grupta hastanede yatış süresince ölüm görülmezken, parenteral antikoagülan grubunda hastane içi mortalite oranı %5.5 (n= 4) bulunmuştur (p= 0.048). Taburculuk öncesi yapılan kontrol ekokardiyografiler incelendiğinde; yarı doz trombolitik alan hastaların %76.8'inde, antikaogülan alan hastaların ise %40.3'ünde sağ ventrikül disfonksiyonunda düzelme saptanmıştır [OR: 4.9 (%95 CI: 2.25-10.68), p< 0.001]. Her iki grupta intrakranial kanama görülmezken, ekstrakranial major hemorajik komplikasyon sıklığı benzer bulunmuştur [%1.8'e karşı %1.4, OR: 1.29 (%95 CI: 0.08-2.1); p= 0.857]. Sonuç: Akut orta-yüksek riskli (submasif) pulmoner emboli tedavisinde intravenöz yarı-doz trombolitikler major kanama sıklığını arttırmadan güvenle kullanılabilir ve standart ve/veya düşük moleküler ağırlıklı heparine kıyasla hemodinamik dekompanzasyon ve hastane içi mortaliteyi azaltmaktadır. Anahtar kelimeler: HEMORAJİ; MORTALİTE; PULMONER HİPERTANSİYON; PLAZMİNOJEN AKTİVATÖRLERİ; PULMONER EMBOLİ
