AYŞE UYSAL, MUSTAFA TALAS
Uluslararası Hakemli Psikiyatri ve Psikoloji Araştırmaları Dergisi - 2018;5(11):17-46
Günümüz tüketim toplumunda, yediden yetmişe herkes tüketim sürecinin bir parçası haline gelmiştir. Böyle bir ortamda küçük yaşlardan itibaren tüketimi keşfeden çocukların tüketim sürecine ne ölçüde sağlıklı katıldıkları merak konusu olmuştur. Bu araştırma bilinçli tüketimin önemine vurgu yapmak, ergenlik dönemindeki öğrencilerin tüketim sürecinde ne ölçüde bilinçli olduklarını ortaya çıkarmak ve cinsiyet, yerleşim yeri, sınıf düzeyi, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkenlerine göre bu bilinçlilik düzeyinin değişip değişmediğini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma için Sağlam tarafından geliştirilen bilinçli tüketicilik düzeyi ölçeği kullanılmıştır. Bu amaçla üç alt boyuttan oluşan 19 maddelik bir ölçek geliştirilmiştir. Ölçeğin alt boyutları “tüketici sorumluluğu”, “kalite bilinci” ve “bütçe fiyat bilinci” dir. Ölçek 2013-2014 eğitim öğretim yılında 5.6.7. ve 8. sınıfta Niğde ilinde öğrenim gören 242 kız, 249 erkek; toplam 491 öğrenciye uygulan¬mıştır. Ölçek uygulanmadan önce Niğde İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nden izin alınmıştır. Verilerin analizi SPSS paket programıyla yapılmıştır. Bilinçli tüketim düzeyi ölçeği sonuçlarına bakıldığında bütün değişkenler açısından anlamlı farklar bulunmuştur. Kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre tüketim sürecinde daha bilinçli hareket ettikleri, ilçede yaşayan öğrencilerin diğer yerleşim birimlerinde yaşayan öğrencilere göre tüketim sürecine daha bilinçli katıldıkları, 5.sınıfa devam eden öğrencilerin diğer eğitim kademelerindeki öğrencilere göre daha bilinçli, annesi ve babası üniversite mezunu olan öğrencilerin tüketim sürecinde daha bilinçli oldukları görülmektedir. Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı .72 bulunmuştur. Elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmış ve yeni araştırmalar için önerilere yer verilmiştir.
