Eda BAŞMISIRLI, Aslı Nur AKSOY, Hande ALTUN
Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi - 2026;19(1):128-141
Amaç: Araştırma, ortaokul öğrencilerinde beslenme ve fiziksel aktivitenin, vücut kompozisyonu ve uyku kalitesi üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Kesitsel tipte olan bu çalışma, Haziran 2021 ve Mart 2022 tarihleri arasında Ankara ili Keçiören ilçe merkezinde okuyan 396 ortaokul öğrencisi ve ebeveynleri ile yürütülmüştür. Veriler, "Katılımcı Anket Formu", "Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi" ve "Çocuk Fiziksel Aktivite Anketi" kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 23.0 paket programı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen öğrencilerin %53.54'ü erkek, ortalama vücut ağırlığı 48.74+/-11.28 kg ve %53'ü normal ağırlıktadır. Katılımcıların enerji ve makro besin öğesi alımları ile, fiziksel aktivite ve uyku puanlarının tüm beden kütle indeksi gruplarında farklılık gösterdiği bulunmuştur (p<0.001). Katılımcıların enerji ve makro besin öğesi alımları ile vücut ağırlığı, boy uzunluğu, beden kütle indeksi ve üst orta kol çevresi pozitif korelasyon, uyku kalitesi ile negatif korelasyon göstermiştir (p<0.05). Fiziksel aktivite ile vücut ağırlığı, boy uzunluğu, beden kütle indeksi ve üst orta kol çevresi negatif, uyku kalitesi ile pozitif korelasyon göstermiştir (p<0.05). Karbonhidrat tüketimi ile boyun çevresi arasında ise negatif korelasyon bulunmuştur (p<0.05). Karıştırıcı faktörler dikkate alındığında, fiziksel aktivite düzeyinin vücut kompozisyonu göstergeleri üzerinde negatif, uyku kalitesi üzerinde ise pozitif yönde etkiler gösterdiği bulunmuştur (p<0.05). Enerji, karbonhidrat, protein ve yağ alımlarının ise, vücut kompozisyonu ve uyku kalitesi üzerinde etkisi olmadığı bulunmuştur (p>0.05). Sonuç: Çalışmada, ortaokul öğrencilerinde beslenme ve fiziksel aktivitenin, vücut kompozisyonu ve uyku kalitesinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Okul çağı çocuklarına verilecek olan beslenme ve fiziksel aktivite eğitimlerinin önemi vurgulanmıştır.
